{"id":9982,"date":"2020-05-01T11:05:21","date_gmt":"2020-05-01T08:05:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=9982"},"modified":"2020-05-01T11:05:21","modified_gmt":"2020-05-01T08:05:21","slug":"populer-kultur-ve-okuma-ugrasi-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=9982","title":{"rendered":"Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr ve Okuma U\u011fra\u015f\u0131-I"},"content":{"rendered":"

Okuman\u0131n Bir \u015eartnamesi Var M\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n

Son y\u0131llarda kitap ve kitaba dairlerin tehlikeli d\u00fczeyde bir payla\u015f\u0131m malzemesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Okuduklar\u0131n\u0131, okuma \u015fekillerini, okumaya dair tecr\u00fcbelerini hatta okumakla alakal\u0131 dikte d\u00fczeyde tavsiyelerini payla\u015fanlarla sosyal a\u011flarda sekt\u00f6rel bir yeni alan olu\u015ftu. Bunun da yeni t\u00fcketim toplumu ve k\u00fcresel d\u00fcnyada bilgiye ula\u015fman\u0131n etkinli\u011finin artmas\u0131 ile bilginin niteli\u011fi aras\u0131ndaki ters ya da do\u011fru orant\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla nicelik ile nitelik aras\u0131nda s\u00fcregelen tart\u0131\u015fmalar da artt\u0131.<\/p>\n

Giri\u015ften de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere kitap ve okuma etkinli\u011fi bir\u00e7ok farkl\u0131 yan etkinlik ve \u00fcr\u00fcn\u00fc do\u011furdu. Ve yeni tart\u0131\u015fmalar elbette. Bu yaz\u0131 dizisi de asl\u0131nda bahse konu tart\u0131\u015fmalar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri olan \u201cNas\u0131l okumal\u0131y\u0131z? \u201d sorusuyla ba\u015fl\u0131yor konuya.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde okuma mek\u00e2nlar\u0131, okuma ara\u00e7lar\u0131, okurken i\u00e7ilecekler, okurken dinlenilecekler, okuma pozisyonlar\u0131n\u0131z gibi bir\u00e7ok konu, okuman\u0131n niteli\u011fini\/verimini artt\u0131rmak ad\u0131na ve iddias\u0131yla konu\u015fulan konular. Hatta vesile ile t\u00fcketim \u00e7a\u011f\u0131nda yeni kavram ve ikilemelere de rastlar hale geldik. \u00d6rne\u011fin \u201ckahve-kitap yapmak\u201d ya da \u201cparkta kitap yapmak\u201d gibi eylem tan\u0131mlamalar\u0131 giderek yayg\u0131nla\u015fmakta. Ve beklenen soruda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz elbette:<\/p>\n

\u0130yi bir okuyucu i\u00e7in bu denli karma\u015f\u0131k bir donan\u0131ma ihtiya\u00e7 var m\u0131d\u0131r peki?<\/em><\/p>\n

\u00d6ncelikle yak\u0131n zamanlarda yayg\u0131nla\u015fan bu end\u00fcstriyel tart\u0131\u015fmalardan \u00f6nce, bir \u201ckitap kurdunun\u201d okuma \u015fekil ya da \u015fartnamesi genelde o ve kitap aras\u0131ndaki ili\u015fkiye tabi idi. Yani sizin nerede oldu\u011funuz, ne i\u00e7ti\u011finiz, hangi kalemi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan \u00f6te kitaba kar\u015f\u0131 tavr\u0131n\u0131zla ile alakal\u0131 idi bu bi\u00e7imsel hal. Hilmi Yavuz\u2019dan okumu\u015ftum bu ili\u015fkiyi ilk kez, 1987\u2019de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve 1996\u2019da ilk bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan Denemeler kitab\u0131nda yer alan Ya Kebikec yaz\u0131s\u0131nda (Denemeler, Boyut Kitaplar\u0131, 2. bask\u0131, \u0130stanbul, 1999) \u201cKitap kurtlar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131nda g\u00f6zlemlenen de\u011fi\u015fik bir olgu da kitaplar\u0131n okunu\u015f bi\u00e7imiyle ilgilidir<\/em>\u201d diye ba\u015flar yaz\u0131 ve devam eder:<\/p>\n

\u201cBunlar, kitaplar\u0131n\u0131n sat\u0131r altlar\u0131n\u0131 (ya da \u00fcstlerini) \u00e7izmez, i\u015faret koymaz \u2013ve as\u0131l \u00f6nemlisi, okurken kitaplar\u0131n\u0131 asla katlamazlar! Kitap katlamak, bir kitap kurdu i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015flanmaz bir su\u00e7, kitaba kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f al\u00e7ak\u00e7a bir cinayettir\u2026 Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m bir kitap kurdu (Hilmi Yavuz), kitab\u0131n okunmas\u0131 i\u00e7in ideal a\u00e7\u0131n\u0131n 90 derece oldu\u011fu h\u00fckm\u00fcn\u00fc getirmi\u015ftir. \u0130ki sayfa aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131, hi\u00e7bir kay\u0131t ve ko\u015fulda, bu a\u00e7\u0131y\u0131 ge\u00e7emez.\u201d <\/em><\/p>\n

Elbette K\u0131ymetli Hilmi Yavuz\u2019un bu tespitleri ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir, \u00f6rne\u011fin bu sat\u0131rlar\u0131n sahibi sat\u0131r alt\u0131 \u00e7izmeden okuyamaz lakin Hilmi Hoca\u2019dan \u00f6\u011frendi\u011fi bir \u015fey vard\u0131r ki kitaba sayg\u0131d\u0131r aslolan. Bu manada sat\u0131r alt\u0131 \u00e7izmek bir cetvel yard\u0131m\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015febilir. Ancak kitab\u0131 fazlaca a\u00e7mak, sayfa k\u0131v\u0131rmak ve hatta fazlaca karalamak\/not almak kabul edilmi\u015f bir kabahattir.<\/p>\n

\u00d6te yandan kitaba ula\u015f\u0131m\u0131n bir ekonomisi de var \u015f\u00fcphesiz. En basit \u015fekli ile kitab\u0131n sadece al\u0131m maliyeti tek ba\u015f\u0131na bir \u00f6n \u015fart. Ancak bu a\u015famada sa\u011flanan e\u015fitlik, \u00e7a\u011f\u0131n yeni d\u00fczeninde bilin\u00e7li bir planlama ile a\u015f\u0131labilir. Yani okuma d\u00fczeninizi kurman\u0131z, ekonominizi de d\u00fczenlemeniz anlam\u0131na gelecektir. Kald\u0131 ki bilin\u00e7li t\u00fcketici kavram\u0131 ve israf sadece g\u0131da ve giyim ile alakal\u0131 de\u011fil hatta iyi bir okuyucu ve kitap ehli ile \u00e7ok daha alakal\u0131. Bunu b\u00fct\u00fcnc\u00fcl olarak hayat ve insan\u00ee ili\u015fkiler i\u00e7in de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alabilirsiniz. Ya\u015fad\u0131k\u00e7a, geli\u015ftik\u00e7e, olgunla\u015ft\u0131k\u00e7a hayat\u0131n\u0131za soktu\u011funuz insan say\u0131s\u0131nda nitelik olarak art\u0131\u015f nicelik olarak ise d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6receksiniz. Kitap ile ili\u015fki de -ki e\u011fer do\u011fru\/ideal bir ili\u015fki var ise- bu y\u00f6ne do\u011fru evrilir.<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ifade edilen yeni\u00e7a\u011f eklentileri ile kitaba sahip olma a\u015famas\u0131ndaki ekonomik e\u015fitli\u011fin bozuldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Burada bozulma olarak ifade edilen eklentilerin muhataplar\u0131 bozulmas\u0131n, bu bir yergi de\u011fil. Ancak sosyal medyan\u0131n ve sosyalle\u015fen ortam\u0131n (kitap kafeler, kahveciler vd.) olu\u015fturdu\u011fu yeni hava ile kitap ile ili\u015fkinin de giderek kal\u0131pla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc bunlar\u0131n bir dikte hissi vermesi, \u015fart haline getirilmesi, \u201cb\u00f6yle olmadan okuyam\u0131yorum\u201d s\u00f6ylemine evrilmesi bug\u00fcn art\u0131k farkl\u0131 kutup ve u\u00e7larda okuyucu tipleri olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Metropol hayat\u0131n\u0131n getirileri, yaln\u0131zl\u0131k kavram\u0131n\u0131n a\u011f\u0131zlara sak\u0131z edilmesi,\u00a0 kitab\u0131n bir\u00e7oklar\u0131 i\u00e7in bir enstr\u00fcman haline getirilmesi, modala\u015fan kitaplar\/mek\u00e2nlar\/yazarlar, ciddi bir y\u00f6nlendirme unsuru haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Kitap okunabilecek yer tavsiyeleri, kitap ile i\u00e7ilecekler tavsiyesi, okuma mekani\u011fi ve teknolojisine dair teklifler, kitap t\u00fcketimi ve okuman\u0131n \u00f6tesinde kitaba sahip olma feti\u015fizmine dair videolar, nitelik olarak zay\u0131f ama nicelik olarak b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcphaneler ve daha bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 konu. Elbette bunlar\u0131 g\u00f6receli g\u00f6recek, a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 yayarak \u201cKime g\u00f6re, neye g\u00f6re?\u201d diye tepki g\u00f6sterecekler de vard\u0131r. Buna haz\u0131r\u0131z.<\/p>\n

Teklifsiz tenkit, tahriptir, do\u011fru. O vakit teklifimizi sunmak da gerekli.<\/p>\n

Okumak \u00f6ncelikle sadece sat\u0131rlar \u00fczerinden g\u00f6zlerin akmas\u0131 manas\u0131na gelen bir eylem de\u011fildir. Bir aray\u0131\u015f\u0131 ifade eder. Kendinize dair, \u00e7evrenize dair ya da ontolojik bir y\u00f6ne dair. Yani insan ama\u00e7s\u0131z okumaz. Ve bahsetti\u011fim aray\u0131\u015f insan\u0131n kitapla ili\u015fkisinde zihnini de zaman\u0131n\u0131 da \u00e7ok\u00e7a me\u015fgul eder. \u0130nsan\u0131 kitaba, kitab\u0131 insana yakla\u015ft\u0131r\u0131r. B\u00f6yle bir okuma d\u00fczeni eklentilerin aran\u0131za girmesine izin vermez. Belki bir kalem, bir defter, en fazla benimkisi gibi bir cetvel. Mesela iyi bir okuma kitab\u0131n ritminden y\u00fcksek bir m\u00fczi\u011fe izin vermez, kalabal\u0131\u011fa izin vermez, bir s\u00fcr\u00fc kalem i\u00e7erisinden renk se\u00e7imine izin vermez ve daha bir\u00e7ok \u015fey.<\/p>\n

Yatak kitab\u0131, yol kitab\u0131, park kitab\u0131, \u00e7anta kitab\u0131 diye bir kavram yoktur. Hi\u00e7bir yazar bunun i\u00e7in yazmaz. E\u011fer bir kitab\u0131 yatakta rahat okunuyor diye elinize ald\u0131 iseniz ya yazar\u0131 k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ya da sizin kitaba dair tan\u0131mlaman\u0131zda bir sorun vard\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 anda 3-5 roman t\u00fcr\u00fcn\u00fcn okunmas\u0131 da sorunlu gibi duruyor. Ortalama 10 karakterin oldu\u011fu 5 kitap 50 karakter ve bir s\u00fcr\u00fc olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne sahip demektir. \u0130yi bir okuyucu, arayarak bir okuma yap\u0131yor ise bu kadar yo\u011fun bir d\u00fczeni cidden takip edebilir mi?<\/p>\n

Bu liste giderek artt\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

Bir sonuca ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

Okuman\u0131n bir \u015fartnamesi yok. Veyahut olmazsa olmazlar\u0131. Teknik ekipman\u0131, ortam\u0131 ya da zaman\u0131 da. Belki okuma verimini artt\u0131rmak ad\u0131na kendinizi rahat hissedece\u011finiz bir koltuk ve \u0131\u015f\u0131k d\u00fczeyi belirlenebilir ki bu da de\u011fi\u015fir. Ama \u015fu bir ger\u00e7ek ki aslolan kitapla kurulan ili\u015fkidir ve bunun renkli kalemler, stickerlar ya da kitap end\u00fcstrisinin yan \u00fcr\u00fcnleri ile bir alakas\u0131 yok. San\u0131r\u0131m bu konuda ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131, kitap ile aram\u0131za soktu\u011fumuz her eklenti ile olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131l\u0131k. \u0130yi bir kahveye, iyi bir kaleme, renkli stickerlara ula\u015famayan, iyi bir mek\u00e2na gidemeyen, sadece kitab\u0131n kendisi ile ba\u015f ba\u015fa kalabilecek kadar imk\u00e2na sahip okuyucu ile t\u00fcm bunlar\u0131 kitab\u0131n olmazsa olmaz\u0131 haline getirenler aras\u0131nda olu\u015fan farkl\u0131l\u0131k, modern zamanlarda bir stat\u00fc fark\u0131na do\u011fru evriliyor. Her hafta koli ile kitap almakla iyi bir okuyucu olmak aras\u0131nda bir ba\u011f olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bunun bir te\u015fhir ve \u015fova d\u00f6n\u00fc\u015fmesi de san\u0131r\u0131m art\u0131k kitap feti\u015fizmine do\u011fru ilerliyor.<\/p>\n

Kitaba sahip olmak iste\u011fi okumaktan farkl\u0131 bir d\u00fcrt\u00fcd\u00fcr. \u00c7o\u011fu zaman da iyi okumay\u0131 besleyen bir his gibi durmaz. Hatta belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde devam ede gelen bu aidiyet hissi okuma vakitlerini k\u0131s\u0131tlar. Bir de buna kitaba dair yeni \u00fcr\u00fcnler eklendi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kacak durum \u00e7ok daha ac\u0131nas\u0131 hale gelebilir.<\/p>\n

Okuyun, bunun i\u00e7in ihtiyac\u0131n\u0131z olan tek \u015fey iyi se\u00e7ilmi\u015f bir kitap ve zaman. Gerisi \u00e7o\u011fu zaman sizleri yava\u015flatacak.<\/p>\n

Devam edece\u011fiz\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okuman\u0131n Bir \u015eartnamesi Var M\u0131d\u0131r? Son…<\/p>\n","protected":false},"author":214,"featured_media":9983,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9982"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9982"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9982\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}