{"id":9503,"date":"2019-09-01T15:52:53","date_gmt":"2019-09-01T12:52:53","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=9503"},"modified":"2019-09-01T15:52:53","modified_gmt":"2019-09-01T12:52:53","slug":"feritten-seyit-aliye-akan-bir-yasam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=9503","title":{"rendered":"Ferit\u2019ten Seyit Ali\u2019ye \u201cAkan\u201d Bir Ya\u015fam"},"content":{"rendered":"<p>Bak\u0131rk\u00f6yl\u00fcler s\u0131k s\u0131k rastla\u015f\u0131rlard\u0131. Ta\u015f Mektep&#8217;in kap\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n yan\u0131ndan kendi halinde \u00e7ar\u015f\u0131 i\u00e7ine y\u00f6nelen Tar\u0131k Akan ile\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc Tar\u0131k Akan, &#8220;Her \u015feyim&#8221; dedi\u011fi, bir tarihi eser niteli\u011findeki \u00d6zel Ta\u015f \u0130lkokulu&#8217;nu devral\u0131p asl\u0131na uygun bi\u00e7imde restore etmi\u015f, semtin kendisini \u00e7ok seven sakinlerine vefas\u0131n\u0131 b\u00f6yle g\u00f6stermi\u015fti. Hep orada, halk\u0131n i\u00e7indeydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisi de halktan biriydi. Her daim kalabal\u0131k olan Bak\u0131rk\u00f6y&#8217;\u00fcn, cenaze g\u00fcn\u00fc nas\u0131l h\u0131nca h\u0131n\u00e7 doldu\u011funu g\u00f6rseniz belki anlard\u0131n\u0131z. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 Ferit, toplumun ve toplum i\u00e7in m\u00fccadelenin, g\u00f6n\u00fcllerde taht kurmu\u015f bir efsanesine d\u00f6n\u00fc\u015fecek ve hep \u00f6yle hat\u0131rlanacakt\u0131.<\/p>\n<p>Sinema tarihimizin kilometre ta\u015flar\u0131ndan biri olan Tar\u0131k Akan, 13 Aral\u0131k 1949 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul&#8217;da d\u00fcnyaya geldi. As\u0131l ad\u0131 Tahsin Tar\u0131k \u00dcregil olan Akan, bir a\u011fabey ve bir ablas\u0131 ile \u00fc\u00e7 karde\u015fti. Subay babas\u0131n\u0131n g\u00f6revi nedeniyle ilkokulu Kayseri&#8217;de okuduktan sonra babas\u0131n\u0131n emeklili\u011finin ard\u0131ndan, Bak\u0131rk\u00f6y\u2019e yerle\u015fti. Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi Makine M\u00fchendisli\u011fi ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi Gazetecilik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden mezun olan sanat\u00e7\u0131, sinema hayat\u0131ndan \u00f6nce cankurtaranl\u0131k ve i\u015fportac\u0131l\u0131k yapm\u0131\u015f, Atak\u00f6y plaj\u0131nda kay\u0131k kiralay\u0131p gazoz satm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Hayat\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 1971 y\u0131l\u0131ndaki Ses dergisi yar\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. 52 y\u0131ll\u0131k dostu Kozalak Zeki, Tar\u0131k Akan\u2019\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 ondan habersiz g\u00f6t\u00fcr\u00fcp ba\u015fvurmu\u015f ve yar\u0131\u015fmada birinci se\u00e7ilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece oyunculu\u011fa ba\u015flayan Akan, uzun boylu ve yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle k\u0131sa zamanda \u00fcnlendi. Yar\u0131\u015fmadan sonra hayat\u0131nda ve filmlerinde b\u00fcy\u00fck yeri olan Y\u0131lmaz G\u00fcney ile ilk kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 sorunlu olacakt\u0131. G\u00fcney\u2019in Bak\u0131rk\u00f6y sahilinde film \u00e7ekti\u011fini duyan Tar\u0131k Akan hemen ko\u015farak yan\u0131na gider. G\u00fcney ba\u015f\u0131nda \u015fapka, uyumaktad\u0131r, omzundan d\u00fcrter, \u201cY\u0131lmaz a\u011fabey. Ben yeni artist oldum, ad\u0131m Tar\u0131k Akan,\u201d der. \u201cBana ne lan!\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. \u00c7ok bozulur, \u201cBu kadar sevdi\u011fim bir insan bana niye b\u00f6yle davrand\u0131\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. O d\u00f6nemlerde Ertem E\u011filmez\u2019in filmlerde kendi o\u011flunun ismini verdi\u011fi \u201cFerit\u201d karakterini canland\u0131rsa da hayat\u0131n\u0131n bir di\u011fer d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 kendisini setten kovan Y\u0131lmaz G\u00fcney ile olacakt\u0131.<\/p>\n<p>Fizi\u011fi ve yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile romantik komedilerde aranan bir numaral\u0131 isimdi asl\u0131nda. Hakk\u0131n\u0131 da vererek oynuyordu \u00fcstelik. G\u00fcl\u015fen Bubiko\u011flu ile oynad\u0131\u011f\u0131 Ah Nerede\u2019de a\u015fk\u0131 u\u011fruna \u00e7at\u0131dan atlarken de olduk\u00e7a inand\u0131r\u0131c\u0131yd\u0131, Hababam S\u0131n\u0131f\u0131\u2019ndaki Damat Ferit ile de izleyiciyi k\u0131r\u0131p ge\u00e7iriyordu, fabrikat\u00f6r baban\u0131n k\u0131z\u0131na \u00e2\u015f\u0131k olan fakir gencin sonuna kadar vazge\u00e7memesi ile de hayranl\u0131k uyand\u0131r\u0131yordu, Can\u0131m Karde\u015fim\u2019de hasta karde\u015finin hik\u00e2yesinde de izleyiciyi g\u00f6zya\u015flar\u0131na bo\u011fuyordu. \u00c7apk\u0131n gen\u00e7 rolleriyle \u201csalon filmlerinde\u201d oynamaya devam edip \u00fcn\u00fcne \u00fcn, servetine servet katmaya devam edebilirdi. A\u015fklar\u0131yla g\u00fcndeme gelip insanlar\u0131n ilgisini \u00e7ekebilirdi. Fakat b\u00f6yle bir ya\u015fam\u0131 de\u011fil, sorgulamaya se\u00e7ti. Zengin aile \u00e7ocu\u011funu oynuyordu ama de\u011fildi. \u00d6yle b\u00fcy\u00fcmemi\u015fti, o zengin s\u0131n\u0131f\u0131 da bilmiyordu, ya\u015fam\u0131yordu. Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften rahats\u0131z olmaya ba\u015flad\u0131 ve salon filmlerinde oynamay\u0131 reddetti. Art\u0131k toplumsal filmleri, mesaj\u0131 olan, bir sorunu dile getiren senaryolar\u0131 tercih edecekti. Kolay de\u011fil, kariyerinin ve \u015f\u00f6hretinin zirvesindeyken 70\u2019li y\u0131llar\u0131n en b\u00fcy\u00fck aktrisleri Filiz Ak\u0131n, T\u00fcrkan \u015eoray, G\u00fcl\u015fen Bubiko\u011flu, Emel Say\u0131n, H\u00fclya Ko\u00e7yi\u011fit gibi isimlerle bir daha bulu\u015fmamak \u00fczere bu defteri kapatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ertem E\u011filmez\u2019in \u201cSen bitiririm, a\u00e7 kal\u0131rs\u0131n\u201d tehditlerine ra\u011fmen inat etti. O d\u00f6nemki yedi b\u00fcy\u00fck sinema \u015firketinin ambargosuna u\u011frad\u0131. Art\u0131k hi\u00e7 film teklif gelmemeye, paras\u0131 bitmeye ba\u015flad\u0131. Derken ikinci Tar\u0131k Akan d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131 olan Maden\u2019in senaryosu \u00f6n\u00fcne geldi. Paras\u0131 yoktu, b\u00fct\u00e7e yoktu ama film i\u00e7in C\u00fcneyt Ark\u0131n\u2019a da teklif g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130ki star\u0131n ayn\u0131 filmde ba\u015frol oynamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir ilk olan Maden\u2019i Ankara\u2019ya sans\u00fcrden ge\u00e7irmeye giderken yolda \u0130zmit Hapishanesi\u2019nde yatan Y\u0131lmaz G\u00fcney\u2019in yan\u0131na u\u011frad\u0131. Filmi anlat\u0131nda Y\u0131lmaz G\u00fcney, \u201cTar\u0131k filmi burada b\u0131rak\u0131yorsun. Sen \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fcyorsun. Yar\u0131n gelip filmi buradan al\u0131yorsun,\u201d dedi. Tar\u0131k Akan \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fckten sonra ertesi g\u00fcn tekrar hapishaneye geldi. \u0130\u00e7eri girdi\u011fi zaman b\u00fct\u00fcn mahk\u00fbmlar\u0131n avu\u00e7lar\u0131 patlarcas\u0131na alk\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Y\u0131lmaz G\u00fcney geceleyin d\u0131\u015far\u0131dan kamera s\u00f6kt\u00fcr\u00fcp getirtmi\u015f, \u00e7ar\u015faflardan sinema perdesi gerdirmi\u015f ve filmi b\u00fct\u00fcn mahk\u00fbmlara izlettirmi\u015fti. G\u00fcney\u2019in \u201cHarika,\u201d dedi\u011fi filmi Anadolu\u2019daki b\u00fct\u00fcn film \u015firketlerine satt\u0131lar. Torbalar dolusu senetlerle ambargocu \u015firketlerin a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakt\u0131lar. Daha sonra s\u0131k\u0131y\u00f6netimler, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131, senaryolar\u0131 yazan Y\u0131lmaz G\u00fcney\u2019in cezaevinde olmas\u0131 gibi zor \u015fartlar alt\u0131nda S\u00fcr\u00fc, Yol, Kanal gibi politik filmlerle ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 katlad\u0131lar.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle Yol filmi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 elde etmi\u015f, d\u00fcnyaya ad\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu. 1999\u2019a kadar T\u00fcrkiye\u2019de yasak kalan film, en prestijli festivallerinden Cannes\u2019da Alt\u0131n Palmiye \u00f6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, Tar\u0131k Akan En \u0130yi Erkek Oyuncu aday\u0131 olmu\u015ftu. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 Ferit, art\u0131k tamamen feodaliteye direnen \u015eirvan, maden oca\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na direnen i\u015f\u00e7i Nurettin, kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp namusu temizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan Seyit Ali\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hatta ger\u00e7ek hayatta sans\u00fcre kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapan sinemac\u0131, Tekel i\u015f\u00e7ileriyle dayan\u0131\u015fma g\u00f6steren bir devrimciydi.<\/p>\n<p>Bir d\u00f6nem k\u00f6t\u00fc filmlerde oynamak yerine ticari taksiyle ge\u00e7inmi\u015f, hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uymayan milyonluk film ve televizyon tekliflerini elinin tersiyle itmi\u015fti. \u015e\u00f6yle anlat\u0131r: <em>\u201cPara \u00f6nemli bir unsurdur insan ya\u015fam\u0131nda. Benim i\u00e7in de \u00f6nemli. Ama d\u00fc\u015f\u00fcncelerime ters d\u00fc\u015fecek bir i\u015f i\u00e7in veriliyorsa, o paray\u0131 reddetmeyi bilirim. Ya\u015fam\u0131mda hep inan\u00e7lar\u0131m do\u011frultusunda gitmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve bundan hi\u00e7bir \u015fekilde taviz vermedim, vermiyorum.\u201d<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tar\u0131k Akan bedel de \u00f6demi\u015ftir. 1980 darbesinden sonra Almanya\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki bir gazetenin yanl\u0131 ve maksatl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7arp\u0131tmas\u0131 \u00fczerine \u00fclkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde tutukland\u0131. 12 y\u0131l hapis istemiyle yarg\u0131lan\u0131rken 2,5 ay h\u00fccrede kald\u0131. H\u00fccrede kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkenceyi ve mahk\u00fbmlar\u0131n a\u011f\u0131r \u015fartlar\u0131n\u0131 \u201cAnne Kafamda Bit Var\u201d isimli kitab\u0131nda anlatt\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015fleri aile hayat\u0131n\u0131 da etkilemi\u015fti. Sol duru\u015fu nedeniyle kendisine \u201ckom\u00fcnist, ateist\u201d su\u00e7lamas\u0131 getiren a\u011fabeyi ile aras\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi kesmi\u015fti.<\/p>\n<p>Belki de toplumsal m\u00fccadelenin hayata at\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z anda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek e\u011fitime adanm\u0131\u015ft\u0131. 1991 y\u0131l\u0131nda \u00d6zel Ta\u015f Koleji\u2019ni kurdu, gelece\u011fe y\u00fczlerce \u00e7a\u011fda\u015f gen\u00e7 arma\u011fan etti. Aziz Nesin\u2019in vefat\u0131ndan sonra g\u00f6revi \u00fcstlenen o\u011flu Ali Esin\u2019den 2005 y\u0131l\u0131nda Nesin Vakf\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da devralm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Toplam 111 sinema filmi ve 4 dizide rol alan Tar\u0131k Akan, Alt\u0131n Portakal Film Festivali\u2019nde k\u0131r\u0131lmas\u0131 zor bir rekora imza atarak yedi \u00f6d\u00fcl alan tek erkek oyuncudur. Belki daha yapaca\u011f\u0131 \u00e7ok i\u015f, \u00e7ekece\u011fi \u00e7ok film varken tiryakisi oldu\u011fu sigara y\u00fcz\u00fcnden akci\u011fer kanseri oldu, tam kurtuldu derken karaci\u011ferine s\u0131\u00e7rayan melanet 66 ya\u015f\u0131nda onu aram\u0131zdan ay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015f\u00f6hreti, zenginli\u011fi, \u015fa\u015faay\u0131 reddedip hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn pe\u015finden giden, sorgulayan, ele\u015ftiren bir karaktere kolay kolay rastlayamay\u0131z. Tar\u0131k Akan, sanat\u0131n halk i\u00e7in halk\u0131n meselesini anlatmas\u0131 gerekti\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131. Belli ki, art\u0131k hangi ki\u015fisel h\u0131rs ve hassasiyetler i\u00e7indir bilinmez \u201cSanat kesinlikle muhalif de\u011fildir. Sanat siyaset yapmaz,\u201d diyenlere kar\u015f\u0131 \u201cSanat\u0131n apolitik olmas\u0131, egemenlerle i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir,\u201d diyen Berolt Brecht gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Yeri asla dolmayacak bir oyuncuya, insana, dava adam\u0131na, sayg\u0131yla\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131rk\u00f6yl\u00fcler s\u0131k s\u0131k rastla\u015f\u0131rlard\u0131. Ta\u015f Mektep&#8217;in&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":199,"featured_media":9504,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/199"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9503\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}