{"id":9302,"date":"2019-06-01T01:33:24","date_gmt":"2019-05-31T22:33:24","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=9302"},"modified":"2019-06-01T01:33:24","modified_gmt":"2019-05-31T22:33:24","slug":"black-mirror-kara-ayna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=9302","title":{"rendered":"BLACK M\u0130RROR (KARA AYNA)"},"content":{"rendered":"

\u201cD\u00fcnya de\u011fi\u015fiyor. Bunu suda hissediyorum. Toprakta hissediyorum. Kokusunu al\u0131yorum. Eskilerden pek bir \u015fey kalmad\u0131. Zira hat\u0131rlayanlardan ya\u015fayan yok art\u0131k.\u201d <\/strong><\/p>\n

\u0130zleyenler hat\u0131rlayacakt\u0131r. Y\u00fcz\u00fcklerin Efendisi filminin ba\u015flang\u0131\u00e7 c\u00fcmleleriydi bunlar. Evet d\u00fcnya de\u011fi\u015fiyor ve var oldu\u011fumuz m\u00fcddet\u00e7e de\u011fi\u015fmeye devam edecek. \u0130\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fumuz d\u00f6nem de\u011fi\u015fimlerin art\u0131k \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, ge\u00e7mi\u015fe k\u0131yasla belki on y\u0131l, belki y\u00fcz y\u0131lda al\u0131nacak mesafeleri \u00fc\u00e7 be\u015f y\u0131lda ya da \u00fc\u00e7 be\u015f ayda al\u0131yoruz. Teknolojik geli\u015fmelerden ve tabii olarak bunun insan hayat\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlerden bahsediyorum. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize, bundan on be\u015f yirmi y\u0131l \u00f6ncesine kadar hayat\u0131m\u0131zda teknoloji olarak neler vard\u0131. Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z beyaz e\u015fyalar ve medya olarak televizyon ve radyo. Her d\u00f6nem kendinden \u00f6nceki d\u00f6neme g\u00f6re teknolojik anlamda ilerleme kaydeder. Yap\u0131lan bulu\u015flara icatlara bakarsan\u0131z bir duvar\u0131n tu\u011flalar\u0131 gibi birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bizler medyan\u0131n yani televizyon ve radyonun bir bak\u0131ma pasif kullan\u0131c\u0131lar\u0131yd\u0131k. Bu sinema i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli. (Daha \u00e7ok yeni bir uygulama olan interaktif filmleri saymak i\u00e7in hen\u00fcz zaman var. Bu konuya daha sonra de\u011finece\u011fiz.) Oradaki yay\u0131n i\u00e7eriklerinin temel belirleyicisi yay\u0131n\u0131 yapan kurulu\u015ftu. \u00d6zel kanallar\u0131n ve rekabetin gelmesiyle ve bir de reyting kavram\u0131yla beraber s\u0131n\u0131rl\u0131 bir d\u00fczeyde izleyicinin ya da ba\u015fka bir tabirle biz t\u00fcketicilerin yap\u0131lan yay\u0131nlara etki etme durumu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Son d\u00f6nemde gelinen nokta ise bundan on, on be\u015f y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re hayal edilemeyecek noktalarda. Dedi\u011fim gibi \u00e7ok yak\u0131n bir zaman dilimine kadar medya olarak hayat\u0131m\u0131zda televizyon, radyo ve gazeteler a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yer kaplarken yeni medya ile beraber g\u00fcndelik medya kullan\u0131m\u0131m\u0131z k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131. Nedir yeni medya? Teknolojinin geli\u015fimiyle bilgisayar teknolojisi ve internetin hayat\u0131m\u0131za girmesiyle asl\u0131nda pandoran\u0131n kutusu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu. Bilgisayar teknolojisi avcumuzdaki telefonlara uyarland\u0131. Bu i\u015fin olmazsa olmaz\u0131 internet, hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131na aktif olarak girdi. \u0130nsanlar pasif t\u00fcketiciler olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p geli\u015ftirilen uygulamalar sayesinde kendi i\u00e7eri\u011fini kendisi olu\u015fturan aktif kullan\u0131c\u0131lar haline geldiler.<\/p>\n

\u0130nternetin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131z\u0131n oda\u011f\u0131na oturmas\u0131 sosyal, k\u00fclt\u00fcrel anlamda b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm getirdi. Hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu. \u00d6yle ki sabah uyan\u0131r uyanmaz belki de yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk i\u015f hesaplar\u0131m\u0131z\u0131 kontrol etmek. Kontrol bizim elimizde olsa da sanal d\u00fcnyada olu\u015fturdu\u011fumuz kimlikler \u00fczerinden hakk\u0131m\u0131zda fikir sahibi olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sosyalle\u015fmek eskiden fiziki ortamlara gitmek olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken art\u0131k evinizin konforunda sanal platformlarda aktif olman\u0131z yeterli. Ki\u015fiye sonsuz se\u00e7enek sunan teknolojik geli\u015fmeler hayat\u0131m\u0131zda kaplad\u0131\u011f\u0131 alan\u0131 g\u00fcn be g\u00fcn art\u0131r\u0131rken ki\u015fiyi se\u00e7enekler aras\u0131nda bo\u011fulan, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 karma\u015f\u0131kla\u015fan, d\u00fc\u015f\u00fcnmenin \u00f6tesinde hissizle\u015fen insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Ya\u015fanan bu geli\u015fmeler bu konuyu irdeleyen yap\u0131mlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015f durumda. Black Mirror dizisi ya\u015fanan bu geli\u015fmelerin varaca\u011f\u0131 olas\u0131 senaryolar\u0131 konu alan b\u00f6l\u00fcmleriyle yak\u0131n gelece\u011fe tutuyor aynas\u0131n\u0131. Ortak bir temaya sahip, birbirinden m\u00fcstakil b\u00f6l\u00fcmlerle, s\u00fcrecin bizi s\u00fcr\u00fcklemesi muhtemel olan d\u00fcnyalar\u0131na kap\u0131 aral\u0131yor. Her bir b\u00f6l\u00fcm ayr\u0131 bir yaz\u0131n\u0131n konusu olabilecek nitelikte. Bu \u015fekilde aralar\u0131ndan se\u00e7ti\u011fim iki b\u00f6l\u00fcmle yaz\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlamak istiyorum. Se\u00e7ti\u011fim ilk b\u00f6l\u00fcm 1. Sezonun 3. B\u00f6l\u00fcm\u00fc olan The Entire History Of You.<\/p>\n

Beynimize bir \u00e7ip tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her an\u0131 bu \u00e7ip yard\u0131m\u0131yla kaydetti\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Her an\u0131m\u0131z\u0131 kaydederek hayat\u0131m\u0131z\u0131 bir delil havuzuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc… Her an ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ac\u0131 tatl\u0131 hat\u0131ralara tekrar tekrar d\u00f6nebildi\u011fimizi ve hayat\u0131 anda de\u011fil s\u00fcrekli ge\u00e7mi\u015fte tak\u0131l\u0131 kalarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131… Bir y\u00f6n\u00fcyle kula\u011fa ho\u015f gelse de bir y\u00f6n\u00fcyle hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 ge\u00e7mi\u015fe hapseden bir uygulama olmaz m\u0131yd\u0131? \u0130\u015fte bahsetti\u011fim b\u00f6l\u00fcm\u00fcn anlatmak istediklerinin \u00f6zeti bu. Greyn adl\u0131 \u00e7ip yard\u0131m\u0131yla insanlar ya\u015fad\u0131klar\u0131 her an\u0131 kaydedip gerekti\u011finde bunu birbirlerine kar\u015f\u0131 delil olarak kullan\u0131rlar. Birbirleriyle payla\u015f\u0131rlar. Mahremiyet diye bir \u015feyin kalmad\u0131\u011f\u0131 an\u0131n, Facebooktaki gibi zaman t\u00fcneli mant\u0131\u011f\u0131yla kaydedilmesi durumu s\u00f6z konusudur. Tek fark\u0131 \u015fu an sosyal platformlara kendi iste\u011fimizle ve daha \u00e7ok iyi ve g\u00fczel taraflar\u0131m\u0131z\u0131, en ideal, en duyarl\u0131 taraflar\u0131m\u0131z\u0131 ekliyor olmam\u0131z. Greyn adl\u0131 \u00e7ip hayat\u0131m\u0131z\u0131n her y\u00f6n\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her an\u0131 kaydederek bize en yak\u0131n olan bizi kay\u0131t alt\u0131na al\u0131p daha \u015feffaf bir ortam sa\u011flarken bu \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n hayat\u0131m\u0131za getirdi\u011fi ve g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yanlara \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n

Di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm de 2. Sezonun 1. B\u00f6l\u00fcm\u00fc. Benim en \u00e7ok etkilendi\u011fim b\u00f6l\u00fcmlerden birisi. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin bir t\u0131k ilerisi olabilecek bir senaryoyla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Evli ve mutlu bir \u00e7ift olan karakterlerimizden Ash kar\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn fakat sosyal platformlar\u0131 da yo\u011fun olarak kullanan birisidir. T\u0131pk\u0131 bizler gibi mutlu oldu\u011fu, iyi hissetti\u011fi her an\u0131 bu platformlarda payla\u015f\u0131r. Bir kaza sonucu \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde kar\u0131s\u0131 bununla ba\u015f etmek i\u00e7in bir arkada\u015f\u0131n\u0131n da tavsiyesiyle e\u015finin o g\u00fcne kadar payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn payla\u015f\u0131mlar\u0131 baz alarak ki\u015filerin sanal kopyalar\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanmaya ba\u015flar. Yaz\u0131l\u0131m, kopyas\u0131 olsa da ona Ash’i geri getirecektir.<\/p>\n

Yaz\u0131l\u0131m ona daha fazla an\u0131 y\u00fckleyerek daha ger\u00e7ek\u00e7i hatta istemesi halinde v\u00fccut bulmu\u015f halini de talep edebilece\u011fini s\u00f6yler. Bir bak\u0131ma Ash’in klonuna sahip olabilece\u011fini. Sevdi\u011fi adam\u0131 kaybetmi\u015f bir kad\u0131n i\u00e7in bunu reddetmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? San\u0131r\u0131m sevdi\u011fimiz ve kaybetti\u011fimiz birinin klon da olsa v\u00fccut bulup kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131 fikri bir\u00e7o\u011fumuza cazip gelirdi. Ash\u2019\u0131n eldeki b\u00fct\u00fcn verilerini sisteme y\u00fckleyen e\u015fi klonun sipari\u015fini de verir. Gelen klonu aktif ettikten sonra Ash’i kanl\u0131 canl\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bulan e\u015finin mutlulu\u011funa diyecek yoktur. Asl\u0131nda sonun ba\u015flang\u0131c\u0131 da burada ba\u015fl\u0131yor. Ash’in kopyas\u0131 onun ideal, mutlu ve en iyi yanlar\u0131yla donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal medyada olu\u015fturdu\u011fumuz profiller ya da ar\u015fivledi\u011fimiz an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. K\u00f6t\u00fc ya da \u00e7ekilmez yanlar\u0131m\u0131z\u0131, mutsuz anlar\u0131m\u0131z\u0131 o ar\u015fivlere ya da sanal profillerimize yans\u0131t\u0131yor muyuz? Elbette Ash de bu olumsuz yanlardan uzak sadece ger\u00e7ek Ash’in iyi yanlar\u0131yla bezenmi\u015f bir kopyad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

E\u015fi, Ash\u2019i aktiflerken benim de akl\u0131ma, Kemal Sunal’\u0131n Japon i\u015fi filminde robot\/klon rol\u00fcn\u00fc Fatma Girik’in canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sahneler geldi. Asl\u0131nda biz bu senaryoyu y\u0131llar evvelinden yapm\u0131\u015f\u0131z.
\nHer ne kadar sesi, konu\u015fmas\u0131, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcyle Ash’in t\u0131pk\u0131s\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131 olsa da e\u015fi onun ger\u00e7ekte Ash olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun bir daha asla hayat bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 bu \u015feyin onun iyi taraflar\u0131yla bezeli bir kopyadan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmektedir. Bu ger\u00e7ek e\u015finin bir zaman sonra can\u0131n\u0131n tekrar yanmas\u0131na sebep olur. Kar\u015f\u0131s\u0131nda Ash’in en sevecen, en duyarl\u0131, en ideal hali dursa da o, iyi yanlar\u0131 kadar k\u00f6t\u00fc yanlar\u0131yla da sevdi\u011fi kocas\u0131n\u0131 \u00f6zlemektedir. Bu her haliyle sevecen olan kopya, e\u015finin hat\u0131ras\u0131n\u0131 kirletmektedir. Bir kopya oldu\u011funu her haliyle hissettirmesine katlanamayacak noktaya gelir.<\/p>\n

Bir u\u00e7urumun kenar\u0131na getirdi\u011fi kopya Ash’e ba\u011f\u0131rarak \u015funu s\u00f6yler: \u201cAtla! Sen zaten sen de\u011filsin. Sen kendinin baz\u0131 k\u0131p\u0131rt\u0131lar\u0131s\u0131n. Bir ge\u00e7mi\u015fin falan yok. Bir temsilden fazlas\u0131 de\u011filsin!\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek Ash zaman zaman vurdumduymaz, bazen ihmalk\u00e2r, bazen \u00f6fkeli, bazen yorgun… Yani insani vas\u0131flar\u0131, \u00f6zellik ya da kusurlar\u0131 ta\u015f\u0131rken, bu robot kusursuzlu\u011fuyla olduk\u00e7a rahats\u0131z edicidir. Ash\u2019in g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne sahip bir e\u015fyadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Sosyal medyada yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z o, en sevecen, en duyarl\u0131, en mutlu g\u00f6r\u00fcnen profillerimiz de bizim k\u00f6t\u00fc bir kopyam\u0131zdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil.<\/p>\n

Sosyal medyada yarat\u0131lan sanal kimliklere karakterlerimizin iyi ve g\u00fczel y\u00f6nlerini yans\u0131t\u0131yor olmam\u0131z orada bizi takip eden insanlarda da bir yan\u0131lsama yarat\u0131r. Sanal d\u00fcnyada tan\u0131\u015f\u0131p ger\u00e7ekte g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ba\u015flayanlar\u0131n genel olarak hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ek. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanal profil ger\u00e7ek olan\u0131 manip\u00fcle eder ve t\u0131pk\u0131 Ash’in kopyas\u0131 gibi bir yan\u0131lsama yarat\u0131r. Ki\u015fi zihninde yaratt\u0131\u011f\u0131 ki\u015filikle ger\u00e7ek ki\u015fi aras\u0131nda olu\u015fan farkl\u0131l\u0131k, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r. Ama dizide oldu\u011fu gibi ki\u015fi, olu\u015fturdu\u011fu ideal ki\u015fi olsa bile do\u011fan\u0131n kanunlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 i\u00e7in zamanla gene ayn\u0131 noktaya gelinecektir. B\u00fcnyesinde kusuru bar\u0131nd\u0131ran bizler m\u00fckemmelli\u011fi rahats\u0131z edici ve insan do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 buluruz.<\/p>\n

Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin \u00e7are bulamayaca\u011f\u0131 \u015feyler de var. \u0130nsano\u011flu var oldu\u011fundan bu yana en b\u00fcy\u00fck tutkusu \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc bulmak. Ama bunu binlerce y\u0131ld\u0131r aramas\u0131na ra\u011fmen bulamam\u0131\u015f, alternatif yollar da ne yaz\u0131k ki beklenen etkiyi vermemi\u015f ve vermeyecektir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da \u00f6l\u00fcme \u00e7are bulunsa bile insanl\u0131k muhtemelen Ash’\u0131n kopyas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda tahamm\u00fcls\u00fczle\u015fen e\u015fi gibi hissederdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015famay\u0131 istemek kadar \u00f6l\u00fcm\u00fc istemek de kodlar\u0131m\u0131za i\u015flenmi\u015f. \u00d6l\u00fcm\u00fc ink\u00e2r etmek y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yolun bir var\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu ink\u00e2r etmek demek. Hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131.<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi d\u00fcnya de\u011fi\u015fti. Orta d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi bu de\u011fi\u015fimi suda, toprakta hissetmenin, kokusunu alman\u0131n imk\u00e2n\u0131 yok art\u0131k. Avu\u00e7 i\u00e7ine s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve bakmadan g\u00fcn ge\u00e7irmedi\u011fimiz ekranlar bunu bize f\u0131s\u0131ld\u0131yor. Kimine g\u00f6re bir ekran kimine g\u00f6re kara bir ayna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cD\u00fcnya de\u011fi\u015fiyor. Bunu suda hissediyorum. Toprakta…<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":9311,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9302"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9302\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}