{"id":8168,"date":"2017-04-01T10:52:55","date_gmt":"2017-04-01T07:52:55","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=8168"},"modified":"2017-04-01T10:52:55","modified_gmt":"2017-04-01T07:52:55","slug":"sinirlari-asmak-truman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=8168","title":{"rendered":"S\u0131n\u0131rlar\u0131 A\u015fmak: Truman"},"content":{"rendered":"<p>Toplum halinde ya\u015famak en temelde insano\u011flunun bir arada ya\u015fama i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle ortaya \u00e7\u0131kan bir kavramd\u0131r. Topluluk halinde ya\u015famak, insanlar\u0131 d\u0131\u015f etmenlere kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmu\u015f, bu g\u00fc\u00e7le tehlikelere g\u00f6\u011f\u00fcs germelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bir toplulu\u011fu olu\u015fturmas\u0131 ayn\u0131 hedef ve ama\u00e7lar etraf\u0131nda toplanmas\u0131, ortak ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmi\u015f ve a\u015fama a\u015fama gidilerek toplumun ortak de\u011ferlerini meydana getirmi\u015ftir. Ortak de\u011ferler, ortak ya\u015fam, toplum kurallar\u0131 bireyi ba\u015f\u0131na buyrukluktan kurtar\u0131r ve d\u0131\u015f etkenlere kar\u015f\u0131 bireyi koruma i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Olu\u015fturulan bu kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fc toplumun \u00fcyelerinin ili\u015fkilerini d\u00fczenlerken bir yandan s\u0131n\u0131rlar da. Bu anlamda toplumsal normlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan birey ya d\u0131\u015flan\u0131r ya da \u00e7emberin i\u00e7inde kalabilmesi i\u00e7in uyum g\u00f6stermesi beklenir.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5308 aligncenter\" src=\"http:\/\/127.154.2.23\/kadrandergi\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/jim-carrey-truman.jpg\" alt=\"\" width=\"587\" height=\"296\" \/>Toplumsall\u0131\u011f\u0131n, insanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel g\u00fcc\u00fcne dayanarak olu\u015fturulan yapay bir olgu oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n iyili\u011fi ve refah\u0131 i\u00e7in olu\u015fturulan fakat zaman zaman nas\u0131l bir s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 de olabilece\u011fini isterseniz Truman Show filmi \u00fczerinden okuyal\u0131m.<\/p>\n<p>Truman Show, Peter Weir&#8217; in y\u00f6netti\u011fi 1998 yap\u0131m\u0131, IMDB de 8.0\/10 puanla izlenecek klas filmler listesine ad\u0131n\u0131 yazd\u0131ran ve distopya t\u00fcr\u00fcne \u00f6rnek g\u00f6sterilecek bir filmdir. Distopya; John Stuart Mill&#8217;in literat\u00fcre katt\u0131\u011f\u0131 bir kavramd\u0131r. Ger\u00e7ek hayatta olmayacak kadar g\u00fczel, ideal bir ya\u015fam\u0131 ve devleti ifade eden \u00fctopyan\u0131n tam tersi olarak bilinen distopya, totaliter ve bask\u0131c\u0131 bir toplumu ifade eder. \u00dctopya \u00f6zlenen bir d\u00fcnyay\u0131 ifade ederken; distopya, endi\u015fe, korku ve gelecekte bizi beklemesi muhtemel bir d\u00fcnyay\u0131 i\u015faret eder.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-5309 alignleft\" src=\"http:\/\/127.154.2.23\/kadrandergi\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/film_five_most-1.jpg\" alt=\"\" width=\"317\" height=\"211\" \/><\/p>\n<p>Filmi izledi\u011fimiz zaman ba\u015flang\u0131\u00e7ta filmin ge\u00e7ti\u011fi yerin ideal toplumdan bir kesit oldu\u011funu ve bir \u00fctopyan\u0131n hayata ge\u00e7ti\u011fi yan\u0131lg\u0131s\u0131na kap\u0131l\u0131r\u0131z.<\/p>\n<p>&#8220;G\u00f6r\u00fcnene aldanmak&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Bu aldanm\u0131\u015fl\u0131k Trumanla izleyiciyi ayn\u0131 duygularda birle\u015ftirir. Truman, \u015firin bir sahil kasabas\u0131nda\u00a0 mutlu mesut ya\u015famaktad\u0131r. Etraf\u0131nda sevilen, i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi birirdir. Burada do\u011fmu\u015f, b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve bu kasaban\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na hi\u00e7 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Kasaba bir insan\u0131n isteyebilece\u011fi her donan\u0131ma sahiptir. Deniz, kum, g\u00fcne\u015f, refah d\u00fczeyi y\u00fcksek insanlar&#8230; Bir insan ba\u015fka ne isteyebilir ki? Ya da buradan ba\u015fka bir yere gitmeyi neden hayal etsin ki? \u0130nsano\u011flunun temel i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinden biri olan merak ve ke\u015ffetme arzusu bu noktada olaylar\u0131n seyrini de\u011fi\u015ftirecektir. Bu arzu, yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana insan i\u00e7in itici bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmu\u015ftur. Truman \u00e7ocuklu\u011fundan beri ka\u015fif olmak, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerini g\u00f6rmek i\u00e7in yan\u0131p tutu\u015fmaktad\u0131r. Bakal\u0131m ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplum da ayn\u0131 \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmekte midir? Tabiiki hay\u0131r. Gitmek i\u00e7in kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her giri\u015fim h\u00fcsranla sonu\u00e7lan\u0131r. Sanki gizli bir el onun bu kasabadan \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in elinden geleni yapmaktad\u0131r. Garip giden olaylar zinciri ve y\u0131llar \u00f6nce a\u015f\u0131k oldu\u011fu k\u0131z\u0131n ona bir kurmaca i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi \u015f\u00fcphe ate\u015fini fitillemi\u015f ve engellere maruz kald\u0131k\u00e7a Truman bu \u00e7emberi k\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u015fartlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Etraf\u0131n\u0131 dikkatli bir g\u00f6zle inceledi\u011finde bir d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Bir kav\u015fakta arabas\u0131n\u0131 s\u00fcrekli o kav\u015fa\u011f\u0131n etraf\u0131nda s\u00fcrmesi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn g\u00f6rsel anlat\u0131m\u0131d\u0131r. Arzulad\u0131\u011f\u0131 \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in e\u015fi, annesi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre ve fobilerinden olu\u015fan bu \u00e7emberi k\u0131rmak zorundad\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u00fczerinden h\u0131zla ge\u00e7erek suyun \u00fczerinden ge\u00e7me fobisini yener. Bu onun i\u00e7in ilk ad\u0131md\u0131r. Fakat bu giri\u015fimin sonu gene ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yere geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesiyle son bulur. Ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer giri\u015fim ise olu\u015f bak\u0131m\u0131ndan daha farkl\u0131d\u0131r. Topluma uyum sa\u011fl\u0131yormu\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc verir. Art\u0131k ka\u00e7ma giri\u015fimleri yoktur, uslu bir \u00e7ocuktur. Bu ill\u00fczyonla Truman planlad\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve insanlar bunu farketti\u011finde o \u00e7oktan bir kay\u0131kla (en b\u00fcy\u00fck fobisiydi) denize a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bile. Fakat onu koca bir s\u00fcrprizin bekledi\u011finden habersizdir. Yolun sonuna geldi\u011finde teknesinin, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc sanarak gitti\u011fi o devasa duvara \u00e7arpmas\u0131, y\u0131llar boyunca ger\u00e7ek sand\u0131\u011f\u0131 ne varsa bir senaryonun par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kasaba, ailesi, \u00e7evresi, deniz, kum, g\u00fcne\u015f, hava olaylar\u0131 vs. her \u015fey ama her \u015fey bir film platosunun par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Fark\u0131nda olmadan koca bir senaryonun, koca bir yalan\u0131n i\u00e7inde do\u011fup b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-5310 alignleft\" src=\"http:\/\/127.154.2.23\/kadrandergi\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/The-Truman-Show-jim-carrey-141872_400_300.jpg\" alt=\"\" width=\"318\" height=\"238\" \/>Asl\u0131nda filmin ba\u015f\u0131nda bir st\u00fcdyo spot lambas\u0131n\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden Truman&#8217;\u0131n oldu\u011fu yere d\u00fc\u015fmesiyle bunu anlamal\u0131yd\u0131k ama Truman gibi biz de aldanm\u0131\u015f, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerin ger\u00e7ek oldu\u011funa inand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. Ger\u00e7ek sadece bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Truman hala 50.000 kamerayla 24 saat boyunca b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n onu izledi\u011fi bir Realty Show&#8217; un ba\u015f akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden habersizdir. 29 y\u0131l boyunca soluksuz izlenen ve Truman&#8217;\u0131n ana rahmine d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcnden bug\u00fcne dek her an\u0131n\u0131 kaydetmi\u015f dev bir prod\u00fcksiyondan bahsediyoruz. \u00c7ok \u00fctopik geliyor de\u011fil mi? Ya da\u00a0 Distopik miydi?<\/p>\n<p>Yaz\u0131labilecek \u00e7ok sahne var. Mesela; Truman&#8217;\u0131n e\u015fiyle kavga etti\u011fi esnada kad\u0131n bir anda kahve tan\u0131t\u0131m\u0131na ge\u00e7iyor ve Truman&#8217;\u0131n &#8220;Ne diyorsun kad\u0131n?&#8221; der gibi att\u0131\u011f\u0131 bak\u0131\u015f da filmin unutulmayan sahneleri aras\u0131nda. Bu asl\u0131nda tv showlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a yap\u0131lan \u00fcr\u00fcn yerle\u015ftirmelerine bir g\u00f6ndermedir. Biliyoruz ki tv showlar\u0131n\u0131n temel gelir kayna\u011f\u0131 reklamlardan geliyor ve filmin bir\u00e7ok yerinde buna benzer \u00fcr\u00fcn yerle\u015ftirmelerinin yap\u0131lmas\u0131, Truman&#8217;\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kurgunun i\u015faretleriydi asl\u0131nda. Bu durum t\u00fcketim \u00e7arklar\u0131n\u0131n da nas\u0131l d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili bize malzeme sunuyor.<\/p>\n<p>Dikkat \u00e7eken di\u011fer bir ayr\u0131nt\u0131 ise Truman&#8217;\u0131 ele ge\u00e7iren \u015f\u00fcphenin ilk fitilini bir kad\u0131n\u0131n yani a\u015f\u0131k olup kavu\u015famad\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131n yakm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Filmlerde genellikle kullan\u0131lan bir kli\u015fedir. Ba\u015froldeki erkek uykudad\u0131r, kad\u0131n karekter fitne ate\u015fini yakar ve kenara \u00e7ekilir. Ya da ba\u015fka bir yorumla her ba\u015far\u0131l\u0131 erke\u011fin arkas\u0131nda bir kad\u0131n m\u0131 yatmaktad\u0131r? Yorum elbette sizin. Kad\u0131n\u0131n yakas\u0131ndaki &#8220;How&#8217;s it going to end?\/Nas\u0131l sona erecek?&#8221; yaz\u0131l\u0131 rozetle filmin sonunu merak ederiz.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu senaryoyu kurgulay\u0131p y\u00f6neten Christof&#8217;a gelirsek; 29 y\u0131l boyunca dolunay\u0131n i\u00e7inden her an\u0131 izlerken, yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n adeta tanr\u0131s\u0131 gibi durmaktad\u0131r. Yaratt\u0131\u011f\u0131 topluluk ise kurdu\u011fu d\u00fczenin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan kullar\u0131d\u0131r. Christof Truman i\u00e7in m\u00fckemmel bir d\u00fcnya yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ve mutlak itaat beklemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131\u015f d\u00fcnya onun yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyadan daha g\u00fczel de\u011fildir hatta \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fc bir yerdir.<\/p>\n<p>&#8220;Beni dinle Truman. D\u0131\u015far\u0131da, senin i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131m bu d\u00fcnyadan daha fazla ger\u00e7eklik yok. Ayn\u0131 yalanlar, ayn\u0131 ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck&#8230; Ama benim d\u00fcnyamda korkacak hi\u00e7bir \u015fey yok&#8221;<\/p>\n<p>Truman&#8217;\u0131n yarat\u0131lan bu sanal ger\u00e7eklikte kalmaya niyeti yoktur. B\u00fct\u00fcn g\u00fczelli\u011fine ra\u011fmen, her sabah, belki de bir d\u00f6ng\u00fcde oldu\u011funu hissederek s\u00f6yledi\u011fi &#8220;Olur ya belki sizi g\u00f6remem. \u0130yi g\u00fcnler, iyi ak\u015famlar, iyi geceler&#8221; c\u00fcmlesini tekrar ederek belirsizli\u011fi simgeleyen o karanl\u0131k kap\u0131ya y\u00f6nelir ve film sonlan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131\u015far\u0131da onu neyin bekledi\u011fi koca bir muammad\u0131r.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na d\u00f6nersek; film boyunca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evrenin Truman&#8217; \u0131 hedefinden nas\u0131l sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7emberin i\u00e7inde tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Toplumun kaderci anlay\u0131\u015f\u0131yla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Elindekilerle yetin! Daha fazlas\u0131n\u0131 isteme! Bir \u015feyleri de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fma! Bunlar verilmek istenen ortak mesajlard\u0131r.<\/p>\n<p>Sonunda ne mi olur? Bin t\u00fcrl\u00fc engele ra\u011fmen Truman&#8217;\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sanal ger\u00e7eklikte tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan toplum, onun zincirlerini k\u0131rmas\u0131n\u0131 ve hedefe varmas\u0131n\u0131 hayranl\u0131kla alk\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Her t\u00fcrl\u00fc engele ra\u011fmen ba\u015farma arzusunun, hedefe odaklanman\u0131n, hakikatle y\u00fczle\u015fmeye giden yolda birer \u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu farkederiz. S\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmamak \u00fczerine kurgulanm\u0131\u015f bir toplulukta, insan\u0131n bulundu\u011fu \u00e7emberi k\u0131rmas\u0131 toplumda tehdit alg\u0131s\u0131 yarat\u0131r. Bu da m\u00fcdahale edilmesi gereken bir durumdur. Her engeli a\u015f\u0131p hedefinize vard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda toplumun, ba\u015far\u0131lamayan\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek bunu takdir ve alk\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lamas\u0131 ise olduk\u00e7a ironiktir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toplum halinde ya\u015famak en temelde insano\u011flunun&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":8430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8168\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}