Bildi\u011fimiz hali haz\u0131rdaki d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 etkileyen fiziksel fakt\u00f6rlerden renk ve \u0131\u015f\u0131k \u00fczerine yazaca\u011f\u0131m bug\u00fcn. Elbette sanattaki yerine de de\u011finmeden ge\u00e7meyece\u011fim.<\/p>\n
I\u015f\u0131\u011f\u0131 organ olan dile benzetirsek; renk, dilin fonksiyonel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kan lisana benzetilebilir. I\u015f\u0131\u011f\u0131n belirli bir anatomisi, fizyolojisi, biyokimyas\u0131 varken; rengin dramatik sonu\u00e7lar do\u011furabilen patofizyolojik y\u00f6n\u00fcnden bahsedebiliriz. I\u015f\u0131k; hakikattir, \u00f6zd\u00fcr, s\u0131rettir. Renk ise manad\u0131r, k\u0131l\u0131ft\u0131r, surettir. Renk vitrin, \u0131\u015f\u0131k o vitrinin var olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan t\u00fcm i\u00e7 d\u0131\u015f sebeplerin ta kendisidir. I\u015f\u0131k ve renk \u00fczerine tan\u0131mlar hatta konumlar elbette de\u011fi\u015febilir. Neye g\u00f6re, nas\u0131l konu\u015ftu\u011fumuza g\u00f6re tan\u0131mlar\u0131n de\u011fi\u015fimine \u015fahit oldu\u011fumuzda \u0131\u015f\u0131k ve renk bir bilmeceye d\u00f6n\u00fc\u015fecektir \u015f\u00fcphesiz.<\/p>\n
Sanat tarihimizde, \u00f6zellikle Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 mimarimizde, \u0131\u015f\u0131k rengin \u00f6n\u00fcndeydi. B\u00fcy\u00fck bir \u00f6zveriyle ortaya \u00e7\u0131kan \u015faheserler o d\u00f6nemde genelde renklendirilmemi\u015ftir. Bunun bir sebebi, sanat\u00e7\u0131n\u0131n, eserine \u00f6nyarg\u0131yla yakla\u015fmam\u0131z\u0131 istememesi olabilirdi. Kald\u0131 ki sanat\u00e7\u0131n\u0131n, eserini renklendirmek yerine daha zor olan \u201c\u0131\u015f\u0131kland\u0131rma\u201d yolunu tercih etmesi bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fc de do\u011frular niteliktedir. I\u015f\u0131kland\u0131rmadan kas\u0131t daha do\u011fru bir ifadeyle, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gerekti\u011fi gibi kullanmakt\u0131r.<\/p>\n
Mukarnas, \u0130slami sanat\u0131n kilit ta\u015f\u0131 olan, geometrik \u015fekiller kullan\u0131larak (kimi zaman y\u0131ld\u0131zlar, kimi zaman \u00e7okgenler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r) bezeme ve s\u00fcsleme tekni\u011fidir. Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 mimarisini \u00f6nemli anlamda etkilemi\u015ftir. Mukarnas sadece ta\u015f s\u00fcsleme de\u011fil bir nevi oymac\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u00fcst perdesiydi. Cami, medrese s\u00fctunlar\u0131 boy ve enlemden sonra mukarnaslarla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir boyut kazan\u0131rd\u0131. Mimarlar y\u00fcksek sanatsal anlay\u0131\u015flar\u0131yla eserlerini \u00f6yle in\u015fa ettiler ki g\u00fcne\u015fin g\u00fcn ve ay ve y\u0131l i\u00e7indeki pozisyonlar\u0131n\u0131 da hesaba katarak nak\u015fettikleri mukarnaslarla d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutu yakalamam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131lar.\u00a0Zaman\u0131\u2026\u00a0Mukarnaslarla \u00fc\u00e7 boyutlu \u015faheserler, zaman\u0131n de\u011fi\u015fimiyle birlikte insanlar\u0131n g\u00f6zlerinde ve bilin\u00e7lerinde basit bir g\u00f6lge oyunu olarak kalm\u0131yor bilakis mimari esere ayr\u0131 bir derinlik ve ayr\u0131 bir boyut kazand\u0131r\u0131yordu. Bu d\u00f6rt boyutlu \u015faheserler bug\u00fcn bile bizleri bu manada etkilemektedirler. Esas\u0131nda meseleye duygusal yakla\u015fmaktan ziyade o d\u00f6nemin sanatsal kontekstini de \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ipu\u00e7lar\u0131 verir mukarnas.<\/p>\n
<\/p>\n
Renkleri kullanmadan renklendirmek\u2026 Sadece g\u00fcne\u015f ve g\u00f6lge yard\u0131m\u0131 ile bir palet dolusu renkten \u00f6teye gidebilmek\u2026 Kolay de\u011fildi muhakkak sanat\u00e7\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn yans\u0131tabilmesi eserine. Renk ve \u0131\u015f\u0131k kavramlar\u0131na bu zaviyeden bak\u0131nca asl\u0131nda renklerin \u0131\u015f\u0131ktan ibaret oldu\u011funu anlam\u0131\u015f oluyoruz. Zaten modern fizik ve do\u011fa kanunlar\u0131na g\u00f6re de \u0131\u015f\u0131k olmazsa renkten s\u00f6z edemiyoruz. Renk objektif bir veri olmaktan ziyade subjektifli\u011fini koruyan bir desen oluveriyor bir anda. Fakat renklerin lisan \u00f6zelli\u011fini bir kenara itelersek daha \u00f6nemli sorunlar da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Dili olan ama konu\u015famayan insanlara benzetti\u011fim ve a\u015fa\u011f\u0131da bir ka\u00e7 \u00f6rnek olarak sizinle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m antik Yunan ve Mezapotamya heykel ve b\u00fcstleri\u2026<\/p>\n
Y\u00fczy\u0131llarca bu heykellerin renksiz yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannettik.\u00a0O kadar ki Aristoteles denilince; gri renkte, somurtkan, kan\u0131 \u00e7ekilmi\u015f ve biraz ac\u0131mas\u0131z olacak ama ruhsuz bir y\u00fcz ifadesi geldi
\nhep akl\u0131m\u0131za. Hipokrat denilince irkildik, Cesar\u2019\u0131n heykellerinin renksizli\u011fini fark etmedik. Griyi, renksizli\u011fi, somurtkanl\u0131\u011f\u0131 ve so\u011fuklu\u011fu benimsedik. Halbuki geli\u015fen teknoloji ile birlikte b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fumuzun fark\u0131na ge\u00e7 de olsa vard\u0131k. Zira asl\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu pek \u00e7ok sanat eseri renkliydi. Hem de o d\u00f6nemde bulman\u0131n zor oldu\u011fu pahal\u0131, s\u0131cak ve parlak renklerle renklendirilmi\u015fti.
\nSanat eserinde mana ve anlam\u00a0renkler sayesinde daha kolay \u00e7\u0131kar ortaya. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n renkleri ve renklerin dilini bilmesi ise ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na yetmez. \u0130zleyici konumundaki insanlar\u0131n da renkler \u00fczerine ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnme ser\u00fcvenlerine kat\u0131lmalar\u0131 beklenir. Renk ise renkten \u00f6te \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n sanat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan yorumlanmas\u0131, yo\u011frulmas\u0131 ve \u015fekillendirilmesidir. G\u00f6zlerimizi kanatan Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nin zevk ve estetikten uzak ayd\u0131nlatmas\u0131 devam ederken renklerin manalar\u0131 \u00fczerinde konu\u015fmay\u0131 israf saysam da belki ilerde zevk ve estetik sevdal\u0131lar\u0131yla renk hasbihali yapar\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bildi\u011fimiz hali haz\u0131rdaki d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 etkileyen…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":8703,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,55],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8003"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8003"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8003\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}