Y\u00fccelten de deviren de y\u00f6nlendiren de sosyal medya. Sosyal medyan\u0131n robotu haline gelmekten korunabilmeli insan. Ara\u00e7 ve ama\u00e7, sahip ile alet yer de\u011fi\u015ftirmemeli. \u201c\u0130nsanl\u0131k ne ara bu hale geldi?!\u201d dedirtmemeli. \u00d6zg\u00fcrce bilin\u00e7li kullanmay\u0131 bilmeli… Birka\u00e7 sene \u00f6nce yeni model plastik \u00fcr\u00fcnlerden yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ocuk parklar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n zihinsel ve fiziksel geli\u015fimini k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc fazla ayr\u0131nt\u0131 ve y\u00f6nergeli, k\u0131s\u0131tl\u0131 hareket i\u00e7erdi\u011fini okumu\u015ftum (Arkal\u0131 sal\u0131ncaklarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 sallan\u0131l\u0131yor, yukar\u0131lara havalanm\u0131yor. \u00c7ok kar\u015f\u0131y\u0131m, yani hi\u00e7 ho\u015f de\u011fil, teess\u00fcf\u00fcm bilinsin) Bir uygulama indirdi\u011fimizde baz\u0131 \u00f6zellikler i\u00e7in \u201cKabul edilsin mi?\u201d diye soruyor, se\u00e7me hakk\u0131n varm\u0131\u015f gibi g\u00f6steriyor, oysa hay\u0131r\u0131 se\u00e7ti\u011finde uygulamay\u0131 a\u00e7m\u0131yor. Mecburen onaylad\u0131\u011f\u0131nda arkas\u0131ndan bir\u00e7ok \u015feyi onaylam\u0131\u015f oluyorsun, seni o y\u00f6nlendiriyor. (Elinde bir koz var, o da uygulamay\u0131 indirmemek. Peki, \u00f6yle mi?)<\/p>\n\n\n\n
Yeni makyaj stilleri… Gen\u00e7 k\u0131zlar grup halinde kar\u015f\u0131dan geliyorlar, ilk alg\u0131da hepsi ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130nce ka\u015f, \u00e7er\u00e7eveli dudak, ayn\u0131 tarz eyeliner\u00e7ekim, renkleri farkl\u0131 olsa da hepsinin sa\u00e7lar\u0131 f\u00f6nl\u00fc, ojeleri farkl\u0131 olsa da hepsinin bir t\u0131rna\u011f\u0131n\u0131n ojesi farkl\u0131, hepsi ayn\u0131 v\u00fccut hatlar\u0131na sahip. Avatar uygulamas\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Herkes kendi tipine g\u00f6re ayarlama yap\u0131yor ama ne i\u015fse b\u00fct\u00fcn avatarlar birbirine benziyor. Filtre uygulamalar\u0131 her \u00fcr\u00fcne bakma zorlu\u011funu bertaraf ediyor, s\u0131n\u0131rlama \u015fans\u0131 veriyor, se\u00e7enekleri daralt\u0131yor, di\u011ferlerini g\u00f6rmemizi engelliyor. Tercihlerimize g\u00f6re \u00f6neriler sunuyor. Facebook arkada\u015flar \u00f6neriyor, sayfam\u0131zda g\u00f6rece\u011fimiz ki\u015fileri, gruplar\u0131 bile belirliyor, neymi\u015f takip ettiklerimizi takip etme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131m\u0131za ve ba\u015fka kendi bildi\u011fi kriterlere g\u00f6re ayarl\u0131yor ama o kendi kriterleri sebebiyle bizim g\u00f6rmek istediklerimizi de zamanla bize unutturuyor. \u00d6yle san\u0131yor, bazen de \u00f6yle oluyor. Fen lisesi rehberi bir olay anlatm\u0131\u015ft\u0131, d\u0131\u015far\u0131daki anne evdeki k\u0131z\u0131na \u201cPatatesleri y\u0131ka, tencereye koy, oca\u011fa koy!\u201d tarz\u0131 bir c\u00fcmle kurmu\u015f. Eve geldi\u011finde bakm\u0131\u015f ki oca\u011f\u0131n alt\u0131 a\u00e7\u0131k de\u011fil, niye alt\u0131n\u0131 a\u00e7mad\u0131n demi\u015f, k\u0131z\u0131 \u201cSen alt\u0131n\u0131 a\u00e7 demedin ki\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015f. Denemesini yapt\u0131m, ergen \u00f6\u011frencilere bunu anlatt\u0131m \u201cAma k\u0131z hakl\u0131\u201d dediler, anneyi anlayamad\u0131lar. Hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ad\u0131na teknolojik \u00fcr\u00fcnlerin y\u00f6nergeleri insana belki de fazla y\u00f6n verir oldu. Belki ilerde gen\u00e7ler, \u00e7ocuklar y\u00f6nergesiz bir \u015fey se\u00e7emeyecek. Bu sadece gen\u00e7lere, \u00e7ocuklara olmayacak. B\u00fcy\u00fck biraderin izlemesine bile gerek kalmayacak \u00e7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fi zaten o yazacak. Oyun programc\u0131s\u0131 oyunu kuracak, her \u015fey y\u00fcklenmi\u015f olacak (Bir nevi tanr\u0131sal eylem, k\u00fclli irade), oyuncu oyun oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tercih yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanacak (C\u00fcz\u2019i irade. Sadece betimleme). \u0130\u015flemleri kolayla\u015ft\u0131rma anlam\u0131nda y\u00f6nergeler, \u00f6neriler artacak. Belki hesaplamalar yapacak \u015fu ki\u015fiye yazd\u0131\u011f\u0131n mesaj \u00e7ok uzundu, retrospektif g\u00f6zleme g\u00f6re o sana k\u0131sa yorum yazm\u0131\u015ft\u0131 diyecek veya o sana yazmam\u0131\u015ft\u0131 sen de ona yazma diyecek, \u015fu kelime c\u00fcmlene uymad\u0131 diyecek, d\u00fczeltme \u00f6nerisi sunacak, o emojiyi de\u011fil bu emojiyi kullan diyecek… Belki giysinin renk uyumu yok diyecek g\u00f6rselde oynayacak, yazd\u0131\u011f\u0131n veya payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n \u015fu modda ama sen bu modda kal diyecek, g\u00f6nderini puanlayacak, gaz verecek vb… Olamaz m\u0131? Biz de iyilik yap\u0131yor diyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
Bir arkada\u015f\u0131m bir d\u00f6rtl\u00fck yazm\u0131\u015ft\u0131. Bana okuttu. Serbest \u015fiir gibi de durmuyordu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc de durmuyordu ve ahenk yoktu. \u015eura \u015f\u00f6yle olsa, bura b\u00f6yle olsa, bu kelime yerine daha kafiyeli \u015fu konsa derken, \u015fiirden \u015fiir \u00e7\u0131kt\u0131. Bakt\u0131, \u201cEskisine benzemiyor ama \u00e7ok g\u00fczel\u201d dedi. G\u00fczelle\u015ftirmi\u015ftim zaten, maksad\u0131m da g\u00fczelle\u015ftirmekti, asla ukalal\u0131k de\u011fildi \u00e7\u00fcnk\u00fc tak\u0131nt\u0131l\u0131yd\u0131m, uyumlu olmal\u0131yd\u0131, g\u00fczel olmal\u0131yd\u0131, niyetim iyiydi. \u015eimdi \u015fiirden o kadar anlamam. Di\u011fer t\u00fcrlerden de anlamam. Kendim de yazamam. O zamanlar hem \u00e7ok okurdum hem yazabilirdim hem ezberlerdim, dergilerle \u00e7e\u015fitlendirirdim. Bilirdim yani. Ama o \u015fiire m\u00fcdahalemi (katletme de\u011fil, cidden ihya etmek olmu\u015ftu) \u015fimdi \u00e7ok yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcyorum. K\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcm, b\u00fcy\u00fck hata yapt\u0131m. Sonradan \u00fcz\u00fcld\u00fcm. O arkada\u015f sonra yazmaya devam etti mi bilmiyorum, belki de etmedi. Belki yazd\u0131k\u00e7a ilerletirdi. Belki s\u00f6nd\u00fcrd\u00fcm, tamam, belki iyi ki kar\u0131\u015ft\u0131m, yazsayd\u0131 k\u00f6t\u00fc \u015fiirler de yazabilirdi, edebiyat\u0131 katledebilirdi, katleden \u00f6rneklerin kaliteli i\u00e7eriklerden daha \u00e7ok oldu\u011fu bir d\u00f6nemdeyiz. \u201cKe\u015fke do\u011fmaz olayd\u0131n Mamudo kurban niye do\u011fdun?\u201d dediklerimiz gibi, ke\u015fke yazmaz olayd\u0131n Mamudo kurban niye yazd\u0131n dediklerimiz de var, ben bile olabilirim, bunlar\u0131 da bilemeyiz, kuantuma g\u00f6re alternatif se\u00e7enekler \u00e7ok… \u015eimdi olsa \u00f6yle yapmam, zinhar haram. Benim yard\u0131m etti\u011fimi san\u0131p belki zarar vermem gibi yard\u0131m edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken zarar g\u00f6r\u00fcyor olabiliriz. Teknoloji de bize bir \u015feyler verirken, bizden \u00e7ok \u015fey alacak. Belki \u00e7an e\u011frisinin \u00fcst k\u0131sm\u0131na ula\u015famadan ileriye de\u011fil, geriye do\u011fru evrilece\u011fiz. Belki \u0130diocracy<\/em> (film) distopyas\u0131 ger\u00e7ek olacak. Zaten herkesin ayn\u0131 co\u011frafyada bile ayn\u0131 anda, ayn\u0131 h\u0131zda geli\u015fmedi\u011fi ve ayn\u0131 \u00e7a\u011f\u0131 ya\u015famad\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 yerlerin insanlar\u0131n 1900\u2019lerde kald\u0131\u011f\u0131 kesin. Yapay zekalar\u0131n insan\u0131 pasifize, stabilize edebilece\u011fi konusuna hi\u00e7 girmiyorum. Biz t\u00fcm olacaklara haz\u0131r m\u0131y\u0131z?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Y\u00fccelten de deviren de y\u00f6nlendiren de…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11608,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11607\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}