Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan Nisan ay\u0131n\u0131n ikinci g\u00fcn\u00fc \u201cD\u00fcnya Otizm Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc\u201d olarak ilan edilmi\u015ftir. \u0130lan edildi\u011fi g\u00fcnden beri \u00e7e\u015fitli sosyal etkinlikler, konferanslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veya sosyal medya \u00fczerinden bu konunun \u00f6nemi kesin \u015fekilde dile getirilmi\u015ftir. Asl\u0131nda bir fark\u0131ndal\u0131k olmas\u0131 iste\u011fiyle yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131da ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n bu \u015fekilde sert ve belki de c\u00fcretk\u00e2r olmas\u0131 da bu konunun \u00f6neminden \u00f6t\u00fcr\u00fc olsa gerek. \u00d6yle ki biz insanlar farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yarg\u0131lamak ya da de\u011fi\u015ftirmek gibi bir \u00e7aba i\u00e7erisindeyizdir her zaman-bu farkl\u0131l\u0131k insan\u0131n elinde olmasa bile- halbuki bu durumu kabullenmek, nas\u0131l daha iyi olabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha kolay de\u011fil midir\u2026 Bu ba\u015fl\u0131kla amac\u0131m sizleri durdurmak, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmek ve belki de biraz da olsa baz\u0131 \u015feylerin de\u011fi\u015fmesine iyi y\u00f6nde hizmet etmek.<\/p>\n\n\n\n
Otizmin, belirtilerinin ve otizmli bireylerin nas\u0131l \u00f6zelliklere sahip oldu\u011funu ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak:<\/p>\n\n\n\n
Otizm, bireyin bili\u015fsel geli\u015fiminde gerek gen etkisi gerek de \u00e7evre etkisinin olumsuz y\u00f6nde etkili oldu\u011fu n\u00f6rogeli\u015fimsel bir hastal\u0131k olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bireyin d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama ve yorumlama yetisini etkileyen otizm ya\u015fam boyu devam eden geli\u015fimsel bir bozukluktur.<\/p>\n\n\n\n
Peki nas\u0131l tan\u0131 konur, ne gibi belirtileri vard\u0131r?<\/em><\/p>\n\n\n\n N\u00f6rolojik bir bozuklu\u011fu ifade eden ve as\u0131l nedeni bilinmeyen otizm hastal\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u0131zla yay\u0131lmaktad\u0131r. Belirli bir ila\u00e7 tedavisi olmayan bu hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131n erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde konmas\u0131, \u00e7ocu\u011fun sonraki ya\u015fam\u0131nda nas\u0131l bir yol izleyece\u011fini belirlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. D\u00fcnya\u2019da her altm\u0131\u015f sekiz \u00e7ocuktan birinde g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flayan otizm hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtileri de kendisini bu evrede yani 0-3 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6stermeye ba\u015flar. N\u00f6rolojik bozuklu\u011fun neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan bu hastal\u0131\u011fa sahip \u00e7ocuklar; normal \u00e7ocuklardan farkl\u0131 olarak \u00e7evreye ve isimlerine kar\u015f\u0131 duyars\u0131zd\u0131rlar.-\u0130smi ile seslenmi\u015f olsan\u0131z dahi- Ayr\u0131ca bu \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ekimser ve utanga\u00e7 oldu\u011fu ve g\u00f6z temas\u0131ndan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra belki de en \u00f6nemli belirtileri aras\u0131nda dilsel ve bili\u015fsel geli\u015fimdeki bozukluklar g\u00f6sterilebilir. Onlar bazen ayn\u0131 kelimeleri tekrar eder bazen konu\u015fmada g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7eker bazen da motor kaslar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir h\u00e2l almas\u0131 ile ayn\u0131 el kol hareketini tekrar ederler.<\/p>\n\n\n\n Erken ya\u015flarda tan\u0131n\u0131n \u00f6nemini daha \u00f6nce de ifade etti\u011fimiz otizm \u00fc\u00e7 farkl\u0131 derecede kendisini g\u00f6sterir. Hafif Otizm <\/em>diye adland\u0131r\u0131lan ilk evrede genel hatlar\u0131yla ifade etti\u011fimiz belirtilerin birka\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu evrede erken tan\u0131 ile beraber gelen sosyal destek \u00e7ocu\u011fun sosyal becerileri ve ileti\u015fimi \u00fczerinde olumlu etkiler g\u00f6sterebilir. Orta Derece Otizm <\/em>olarak adland\u0131r\u0131lan ikinci evrede belirtilerin say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r ve art\u0131k bir uzman deste\u011fine ihtiya\u00e7 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130lkokul evresine kadar verilecek her t\u00fcrl\u00fc sosyal deste\u011fin olumlu etki yapmas\u0131 ihtimali y\u00fcksektir. A\u011f\u0131r Otizm <\/em>evresinde ise belirtilerin bir\u00e7o\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve sosyal deste\u011fin yan\u0131 s\u0131ra ila\u00e7 tedavisi de uygulanarak \u00e7ocu\u011fun ya\u015fam\u0131n\u0131n dengeli bir \u015fekilde devam etmesi sa\u011flan\u0131r. Bu evredeki \u00e7ocuklar bazen sald\u0131rgan tav\u0131rlar da g\u00f6sterebildi\u011finden yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ila\u00e7lar\u0131n da verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Dahi Hastal\u0131\u011f\u0131; Asperger Sendromu<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Otizme dair dile getirdi\u011fimiz bilimsel ve teorik a\u00e7\u0131klamalardan sonra de\u011finmenin laz\u0131m geldi\u011fi bir di\u011fer konu ise dahi hastal\u0131\u011f\u0131 diye bilinen Asperger Sendromudur<\/em>. 2013 y\u0131l\u0131na kadar otizm ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lan bu hastal\u0131k bu y\u0131ldan sonra ayr\u0131 bir konu olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f ve anla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sebebi de bu bireylerin dilsel geli\u015fimlerinde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famamalar\u0131 ve hatta normalin \u00fczerinde bir zek\u00e2 seviyesine sahip olmalar\u0131d\u0131r. Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bu hastal\u0131\u011fa sahip bireyler, ilgi duyduklar\u0131 konu hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi edinmek ve uzmanla\u015fmak i\u00e7in sosyal \u00e7evrelerinden, arkada\u015flar\u0131ndan ve ailelerinden dahi uzakla\u015farak yaln\u0131zla\u015f\u0131rlar hatta asosyal diye adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flarlar.<\/p>\n\n\n\n Otizm ve otizmli bireyler hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131ndan, her zaman\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan, \u00e7\u0131kacak olan bireylerdir. Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n en ba\u015fta belirtmi\u015f oldu\u011fum gibi bir fark\u0131ndal\u0131k yaratmak oldu\u011funu dile getirmi\u015ftim. \u015eimdi toplumda her an kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kma ihtimali olan bu durumun canl\u0131 \u015fahidi olarak s\u00f6ylemem gerekir ki; onlar asl\u0131nda eksik de\u011fil ayr\u0131ca de\u011fi\u015fecek, iyile\u015fecek ya da iyile\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak bir hastal\u0131\u011fa sahip de\u011filler. \u0130htiya\u00e7lar\u0131, oldu\u011fu gibi kabul g\u00f6r\u00fclmek, anla\u015f\u0131lmak ve yarg\u0131lanmamak. Y\u0131llar \u00f6nce tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ve zaman ge\u00e7irdi\u011fim otizm hastas\u0131 \u00f6\u011frencimin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmek istiyorum. \u0130nsanlar taraf\u0131ndan nas\u0131l g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve kendisinin nas\u0131l hissetti\u011finin resmidir bu anlatacaklar\u0131m belki de\u2026<\/p>\n\n\n\n D\u0131\u015far\u0131da y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc her an utanga\u00e7 tav\u0131rlar\u0131, s\u00fcrekli ayn\u0131 kelimeleri tekrar eden konu\u015fmas\u0131 ve ellerine hakim olamamak davran\u0131\u015f\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6zlerce hep anormal kar\u015f\u0131lan\u0131r, yad\u0131rgan\u0131rd\u0131. Asl\u0131nda bunlar onun sahip oldu\u011fu durumun getirisiydi; de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi bir durumun neticesi… O, bu bak\u0131\u015flardan rahats\u0131z olur, daha utanga\u00e7 daha s\u0131k\u0131lgan bir tav\u0131r sergiler ve h\u0131r\u00e7\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131. Anlam veremez bu duruma ve g\u00f6r\u00fcnmez olmak istercesine hemen oradan ka\u00e7mak iste\u011fi ile dolard\u0131 i\u00e7i. Bunu da kimi zaman \u015fu c\u00fcmleleri ile ifade ederdi, ifade edebildi\u011fi kadar\u0131yla. \u201cGidelim, gidelim, gidelim…\u201d Ard\u0131ndan birka\u00e7 hakaret de gelirdi muhakkak. \u00c7\u00fcnk\u00fc rahats\u0131z olur ifade edemez ve sald\u0131rgan bir tav\u0131r al\u0131rd\u0131. Sonras\u0131nda ne mi olurdu bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n? Elbette bir y\u0131k\u0131m! \u0130fade edemedi\u011fi i\u00e7in her \u015feye sald\u0131r\u0131r, y\u0131kar, k\u0131rar ve bozard\u0131. Akl\u0131n alamayaca\u011f\u0131 derecede y\u0131kard\u0131 hem de! Sonra yorulur, bu da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7erisinde oturur kal\u0131r, bir s\u00fcre sonra hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi kalkar ve anlam veremedi\u011fi bu olanlara \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ile bakard\u0131. \u0130\u015fte b\u00f6yleydi insanlar\u0131n ona hissettirdiklerinin sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan durum. \u0130fade etmek istedi\u011fim \u00e7ok\u00e7a \u015fey olmas\u0131na ra\u011fmen sona yakla\u015fmam gerekti\u011finin fark\u0131nday\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Ya\u015fam herkese e\u015fit imk\u00e2nlar\u0131 sunacak kadar bonk\u00f6r de\u011fildir. \u0130nsanlar bazen eksik bazen fazla bazen sa\u011fl\u0131kl\u0131 bazen ise hi\u00e7 d\u00fczelemeyecek bir hastal\u0131k ile devam eder yoluna. B\u00fct\u00fcn bunlarla beraber ya\u015fam\u0131 ve onlar\u0131 kucaklamak ihtiyac\u0131m\u0131z olan yeg\u00e2ne \u015fey olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda a\u00e7\u0131k\u00e7a durmaktad\u0131r. Burada otizm ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmak istemeden s\u00f6ylemek isterim ki:<\/p>\n\n\n\n Ya\u015fam ve ya\u015fam\u0131n i\u00e7erisinde ne varsa; sayg\u0131 duyulmaya, yard\u0131ma, anla\u015f\u0131lmaya, kucaklanmaya ve kolayl\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duyar. Bizler b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapmak sorumlulu\u011fu ile hareket etmeliyiz, hareket etmek zorunday\u0131z. Zira bu ya\u015fam b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa sunulmu\u015f bir sahnedir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan Nisan ay\u0131n\u0131n ikinci…<\/p>\n","protected":false},"author":153,"featured_media":11443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,56,61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/153"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11442\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}