{"id":11070,"date":"2021-07-01T22:15:39","date_gmt":"2021-07-01T19:15:39","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=11070"},"modified":"2021-07-01T22:15:39","modified_gmt":"2021-07-01T19:15:39","slug":"olum-arenasi-collesium","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=11070","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcm Arenas\u0131 (Collesium)"},"content":{"rendered":"<p>M.S. 64 y\u0131l\u0131nda Roma&#8217;da meydana gelen bir haftadan fazla s\u00fcren ba\u015fkentin 3\/2 sini k\u00fcle \u00e7eviren felaketten sonra kimi kaynaklarca yang\u0131n\u0131n sebebi olarak g\u00f6sterilen imparator Nero kolezyumun yakla\u015f\u0131k 25 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir saray in\u015fa ettirmi\u015fti. Baz\u0131 belgelerce de yang\u0131n s\u0131ras\u0131nda Nero&#8217;nun kente 56 km uzaktaki yazl\u0131k evinde oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Hemen sonra Roma\u2019ya geldi\u011fi evsizlere s\u0131\u011f\u0131nak sa\u011flamak i\u00e7in saray\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Baz\u0131 kay\u0131tlarda da kendisi i\u00e7in yapt\u0131rmak istedi\u011fi saraya yer a\u00e7mak amac\u0131yla Roma&#8217;y\u0131 yakt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Sonras\u0131nda ise H\u0131ristiyanlar\u0131 hedef g\u00f6stererek \u00e7arm\u0131ha gerilmelerini, insanlar\u0131 k\u00f6peklere par\u00e7alatmalara varan kanl\u0131 infazlara ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yang\u0131ndan sonra Neronun yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sarayda yapay g\u00f6l, bah\u00e7eler, k\u00f6\u015fkler ve giri\u015findeki me\u015fhur Colossus Neronis heykeli bulunacakt\u0131.<\/p>\n<p>Flavianus hanedanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk krallar\u0131ndan olan imparator Vespasian M.S. 72 y\u0131l\u0131nda Nero&#8217;nun saray\u0131n\u0131n yerine in\u015fa edilecek kolezyumun yap\u0131m\u0131na ba\u015flad\u0131. \u0130n\u015faat 8 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapmaksa Vespasian&#8217;\u0131n o\u011flu olan Titus&#8217;a kadar uzand\u0131. M.S 80 y\u0131l\u0131nda bitti\u011fi kabul edilen yap\u0131 50 bin ki\u015fi kapasiteli 80 kap\u0131l\u0131 devasa bir arenayd\u0131. Oturma hiyerar\u015fisinde Romal\u0131 senat\u00f6rler en \u00f6nde Podium denilen k\u0131s\u0131mdayd\u0131 arkalar\u0131nda ki trib\u00fcnde Romal\u0131 i\u015f adamlar\u0131, onlardan iki s\u0131ra ilerisiyse sade vatanda\u015flar i\u00e7in dizayn edilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Arenan\u0131n alt\u0131nda hayvanlar\u0131n ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir asans\u00f6r d\u00fczene\u011fi kurulmu\u015ftu. Kafese konan hayvanlar \u00e7arklar \u00e7evrilerek yukar\u0131 \u00e7ekiliyor arenaya ula\u015f\u0131nca s\u00fcrg\u00fcleri a\u00e7\u0131l\u0131p sal\u0131n\u0131yorlard\u0131.(kolezyumun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda 5000 hayvan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fu kaydedilmi\u015ftir.) k\u00f6lelerin, sava\u015f esirlerinin, hayvanlar\u0131n halk\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde \u00e7o\u011fu kez imparatorun bazen de seyircilerin se\u00e7imleriyle \u00f6l\u00fcp \u00f6lmemesine karar verdikleri kanla y\u0131kanm\u0131\u015f arena&#8230; \u00d6l\u00fcm arenas\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Latince gladyat\u00f6r k\u0131l\u0131\u00e7 ustas\u0131, silah\u015for anlam\u0131na gelir. Bu insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00f6ld\u00fckten sonra toplu isimsiz mezarlara konuldu\u011fu ya da vah\u015fi hayvanlara par\u00e7alatt\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta \u00e7o\u011fu gladyat\u00f6r\u00fcn son arzusunun (yak\u0131n\u0131 varsa) &#8220;mezar ta\u015f\u0131&#8221; oldu\u011fu rivayet edilmektedir. M.S. 5. yy. gladyat\u00f6r d\u00f6v\u00fc\u015fleri yasaklansa da belirli zamana kadar farkl\u0131 mek\u00e2nlarda devam ettirildi\u011fi tarihsel notlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130talya&#8217;ya ziyarete gidenlerin g\u00f6r\u00fclmesi gerekenler listesinde ilk s\u0131ray\u0131 alan tarihi arenada konuklar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131n kula\u011f\u0131na ili\u015fir &#8220;\u00f6ld\u00fcr&#8221; nidalar\u0131 bilinmez. Ya da Roma&#8217;y\u0131 ger\u00e7ekten kimin yakt\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n umurundad\u0131r? Tarihi verilerin \u00e7eli\u015fkilerinden ya da rivayetlerden tamamen s\u0131yr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda elimizde kalan sars\u0131c\u0131 ve insanl\u0131k ad\u0131na y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 kat\u0131 ger\u00e7ek \u015fudur asl\u0131nda; g\u00fcc\u00fc elinde tutanlar\u0131n sonucu \u00f6l\u00fcm olan oyunlar\u0131 i\u00e7in devasa yap\u0131lar yapt\u0131rm\u0131\u015f olmalar\u0131 (yakla\u015f\u0131k 300.000 gladyat\u00f6r\u00fcn katledildi\u011fi bilinmektedir) ve tek parmak hareketiyle ya\u015famla \u00f6l\u00fcme karar verebilmi\u015f olduklar\u0131d\u0131r. Hatta \u00f6yle ki kimi tarih\u00e7ilere g\u00f6re \u00f6l\u00fcmlerinden sonra gladyat\u00f6rlerin v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 (terleri, kanlar\u0131&#8230;) krem yap\u0131larak sosyal elitlere gen\u00e7lik iksiri ya da afrodizyak olarak sat\u0131l\u0131yordu. T\u00fcm bunlar\u0131 yapanlar belki de ya\u015fam\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olmak isteyenler k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa tanr\u0131dan rol \u00e7ald\u0131klar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>D\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcrken bahis konusu olan hayatlar\u0131 \u00f6l\u00fcmlerinden sonra da ticari kazan\u00e7 olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bedenlerinden bahsediyoruz. \u015eimdi neden diye sorulup eski Roman\u0131n vah\u015fet dolu g\u00fcnlerine dem vurman\u0131n gereksiz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir de. 5. y\u00fczy\u0131lda bitti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen trajediler yuma\u011f\u0131n\u0131 21.yy. ta\u015f\u0131man\u0131n kime neye yarar\u0131 olabilir de\u011fil mi?<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki her co\u011frafyan\u0131n kendi i\u00e7inde yap\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kolezyum arenalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim o vakit. G\u00fcc\u00fc elinde bulunduranlar\u0131n i\u015faretleriyle \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen k\u0131y\u0131mlar\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n<p>Amerika\u2019daki George Floyd&#8217;un temsil etti\u011fi az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan tutunda, \u00c7inin toplama kamplar\u0131ndaki Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 halka uygulad\u0131klar\u0131ndan, \u0130srail&#8217;in Filistin ablukas\u0131ndan, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerindeki m\u00fcltecilerin bir parmakla sonlanan hayatlar\u0131ndan \u00e7\u0131kal\u0131m yola&#8230; Demem o ki kolezyumu g\u00f6rmek i\u00e7in Roma&#8217;ya gitmenize gerek yok art\u0131k. D\u00fcnya koca bir \u00f6l\u00fcm arenas\u0131 gibi. \u00d6fke beslenen, \u00f6tekile\u015ftirilen hatta \u00f6l\u00fcm\u00fc hak etti\u011fi savunulan(?) az\u0131nl\u0131klarla dolu. \u0130\u015fin en vahim k\u0131sm\u0131 izleyenler art\u0131k 50-60 bin de de\u011fil, milyarlar. Peki, av, avc\u0131 ya da seyirci olmaktan ba\u015fka se\u00e7enek yok mu? E\u011fer yoksa bu sistem koca bir arenada insanl\u0131\u011fa dair t\u00fcm erdemlerin vah\u015fi hayvanlara par\u00e7alat\u0131lmas\u0131 demektir. Ki bu utan\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n laneti olabilir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M.S. 64 y\u0131l\u0131nda Roma&#8217;da meydana gelen&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":296,"featured_media":11056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/296"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11070\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}