{"id":10861,"date":"2021-04-01T00:22:07","date_gmt":"2021-03-31T21:22:07","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10861"},"modified":"2021-04-01T00:22:07","modified_gmt":"2021-03-31T21:22:07","slug":"populer-kultur-ve-okuma-ugrasi-xii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10861","title":{"rendered":"Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr ve Okuma U\u011fra\u015f\u0131-XII"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201c<em>\u0130yi Kitap<\/em> Nedir ve <em>\u0130yi Kitap Okumal\u0131s\u0131nc\u0131lar<\/em> ile Nas\u0131l M\u00fccadele Edilir?\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 dizisine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda okumaya dair ne kadar fazla sorunu dillendirebilece\u011fimizi bilemiyorduk. Zira bir\u00e7ok sorun birbiri ile \u00e7ok fazla i\u00e7 i\u00e7e. Tekrara d\u00fc\u015fmek mukadder\u2026 Yine de akl\u0131m\u0131zdakiler t\u00fckendi\u011finde dostlardan destek ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z da do\u011fru. Hani \u201c<em>\u015eunu da yazsan ya<\/em> <em>hocam!\u201d<\/em> diyen dostlar. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131 geri \u00e7eviriyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc sorun zannettikleri \u015feyler, \u00e7o\u011funlukla \u015fahsi kapris ya da en iyimser ifade ile tembellikleri. Hal b\u00f6yle olunca t\u0131kand\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanlarda daha do\u011frudan konulara ge\u00e7i\u015f yapmak iyi bir se\u00e7enek oluyor. On ikinci yaz\u0131 da tam b\u00f6yle bir do\u011frudan giri\u015f ve do\u011frudan bir soruya cevap \u00e7abas\u0131 olacak:<\/p>\n<p>\u201c<em>\u0130yi kitap nedir, neye benzer, \u00f6zelliklerini s\u00f6yler misiniz?\u201d <\/em><\/p>\n<p>\u015eimdi bu bir ironi gibi dursa da asl\u0131nda kar\u015f\u0131ma \u00e7ok fazla \u00e7\u0131kan bir sualdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc okuma eylemine dair \u00e7abalar \u2013istisnalar hari\u00e7- art\u0131k bir \u00e7eki\u015fme ve stat\u00fc yar\u0131\u015f\u0131 aline geldi. \u0130yi okuyucu, daha iyi okuyucu, en iyi okuyucu&#8230; \u0130yi kitaplar, klasikler, herkesin bilmedi\u011fi kitaplar. Yo\u011fun bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma \u00e7abas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 tahfif, tersi olarak y\u00fccelme\/y\u00fcceltme. Okumay\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131, okuyan\u0131 da kendine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131da ya da yukar\u0131da tutma. Bunu yaparken de kitaplara y\u00fcklenen manalar ve s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131 kullanma. Elbette suni bir mana ve s\u0131n\u0131fland\u0131rma bu!<\/p>\n<p>Okuma ile mesafemizin giderek artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, bu s\u00f6ylem ve dikte de eklenince sorunumuza, i\u015f iyice bir kibir yar\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcyor ki \u00e7o\u011fu zaman modernite sorunu da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor. Hilmi Yavuz\u2019un en sevdi\u011fim eserlerinden biri olan \u201c<em>Alafrangal\u0131\u011f\u0131n Tarihi<\/em>\u2019nde\u201d yapt\u0131\u011f\u0131 bir tespit var. Der ki, <em>\u201cModernite \u015f\u00fcphesiz d\u00fczenli bir toplum yaratt\u0131 ama anlaml\u0131 de\u011fil<\/em>!\u201d Okuma da biraz b\u00f6yle bir eylem. Yani onu bir d\u00fczen, kriter, \u015farta ba\u011flay\u0131nca anlam\u0131 ile ilgili ciddi sorunlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Ama bir taraf\u0131 ile de tamamen h\u0131za ba\u011fl\u0131 olarak bir kitab\u0131 bitirmek ve \u201c\u00c7ok olan\u0131n\u201d pe\u015finde ko\u015fmak i\u00e7in k\u0131sa yollar, taktikler, metotlar arayan okuyucu kitlesi de az\u0131msanmayacak kadar fazla. Ve \u201c<em>Hay\u0131r, bir takti\u011fim yok<\/em>\u201d cevab\u0131 da \u00e7ok fazla hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131yor. Daha evvel \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z listeciler meselemiz de var tabii. Bu kesim biraz daha makul geliyor. Bu y\u00fczden de elimden geldi\u011fince yard\u0131m etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ama bir grup var ki onlarla m\u00fccadele \u00e7ok zor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar \u201c<em>\u0130yi okumal\u0131s\u0131nc\u0131lar<\/em>\u201d taraf\u0131ndan ma\u011fdur edilmi\u015fler. Bu y\u00f6n\u00fc ile kendilerine yol ararlarken yanl\u0131\u015f duraklara ya da makamlara u\u011fray\u0131nca \u201c\u0130yi kitap\u201d sorunsal\u0131na \u00e7arp\u0131l\u0131yorlar. Bu durumda bizim de bir cevab\u0131m\u0131z olmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum konuya dair.<\/p>\n<p>\u0130yilik, iyi olma hali bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fc ile g\u00f6receli bir tan\u0131mlama \u00f6ncelikle. Hem de olduk\u00e7a u\u00e7 noktalarda farkl\u0131lar i\u00e7erebilir. Birinin k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fcn, birinin iyisi olabilmesi gibi&#8230; Ayr\u0131ca iyilik fiziki manada olabilece\u011fi gibi muhtevaya dair de olabilir. Elbette bu farkl\u0131l\u0131klar ve g\u00f6recelilikler artt\u0131r\u0131labilir. Hal b\u00f6yle olunca iyi kitap tan\u0131m\u0131n\u0131z da de\u011fi\u015fiyor. Ama benim de bir iyi kitap tan\u0131m\u0131m var. Ve bunu yazaca\u011f\u0131m zira teklifsiz tenkit tahriptir \u015fiar\u0131n\u0131 asla unutmam. Bana g\u00f6re iyi kitap tan\u0131m\u0131 kademeli olarak de\u011fi\u015fen bir yap\u0131ya sahip. \u00d6rne\u011fin i\u015fin ba\u015f\u0131nda iyi kitap size iyi gelen kitapt\u0131r. Size iyi gelen kitaplar di\u011fer t\u00fcm kriterleri ge\u00e7ersiz k\u0131lar. Ancak zamanla bu size yetmez ve iyi kitap aray\u0131p buldu\u011funuz, tavsiyeleri dinledi\u011finiz kitaplar olur. Ve okuduk\u00e7a bu da de\u011fi\u015fmeye ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc zamanla derinlik alg\u0131n\u0131z geli\u015fir ve o a\u015famada da art\u0131k \u00e7o\u011fu, klasik olarak tan\u0131mlanan k\u00fclt metinler iyi kitaplard\u0131r. Zaman zaman bu konuda risk almak istemez ve samimi olarak iyi konusunda mutabakatla kabul edilen metinlere de y\u00f6nelebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin kimse Karamazov Karde\u015fler\u2019e, Anna Karenina\u2019ya, Y\u00fczy\u0131ll\u0131k Yaln\u0131zl\u0131k\u2019a k\u00f6t\u00fc demez. Evet, bunlar iyi kitaplard\u0131r. Sonra, okursunuz ve sevmezsiniz belki. Lakin onlar hala iyi kitaplard\u0131r. Demem o ki; iyilik ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fen bir kriterdir. Bunun genel bir \u015fartm\u0131\u015f gibi diktesi ise kitab\u0131 de\u011fil dikte edenin zevkini y\u00fcceltmektir ki neresinden bakarsan\u0131z bak\u0131n kibirden beslenir. \u0130yi bir okuyucu vasf\u0131 da de\u011fildir bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi bir okuma ve okuyucunun as\u0131l vasf\u0131 okuduk\u00e7a s\u0131n\u0131rlara hapsolmak de\u011fil olan her s\u0131n\u0131rdan azade hareket edebilmektir. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize s\u0131rf bu s\u0131n\u0131rlama sebebi ile harika resimlenmi\u015f bir \u00e7ocuk kitab\u0131n\u0131 okumaktan geri durmak, okumaya ihanet de\u011fil midir?<\/p>\n<p>Peki, bu <em>\u201ciyi kitap okumal\u0131s\u0131nc\u0131lar!\u201d <\/em>\u00a0kimdirler ve ne isterler? Bir de bunlarla nas\u0131l m\u00fccadele edece\u011fiz?<\/p>\n<p>Akademide \u00e7ok sevdi\u011fim bir s\u00f6z var, yani asl\u0131nda bir\u00e7ok yaz\u0131n alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u201cM\u00fckemmel iyinin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r\/katilidir.\u201d D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki tamamen heves \u00f6ncelikli bir niyet ile kitap okumak ya da sadece sat\u0131n almak istiyorsunuz. Ve size g\u00f6re kitaba yak\u0131n hatta iyi okuyucu bir dosttan tavsiye al\u0131yorsunuz. O da size iyi kitaplar okumal\u0131s\u0131n diyerek bir liste veriyor: <em>Tutunamayanlar, Y\u00fczy\u0131ll\u0131k Yaln\u0131zl\u0131k, Ulysses<\/em>&#8230; Listedeki b\u00fct\u00fcn kitaplar iyi kitaplar, el hak do\u011fru. Lakin hen\u00fcz sizin iyi kitab\u0131n\u0131z de\u011fil bunlar. Bu okuma eylemini bir kibir haline getirmi\u015f okuyucu tavsiyesidir. Size bunu kibir haline getirmeyen her \u201ciyi\u201d okuyucu, sizin sorunuza iyi kitaplar kriteri ile bakmaz. Belki ilginizi, t\u00fcr tercihinizi hatta hacim beklentinizi \u00f6\u011frenmek ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin ona dan\u0131\u015fman\u0131z bir f\u0131rsatt\u0131r. Bu f\u0131rsat\u0131 heba etmek istemez. \u201c<em>Ben bunlar\u0131 okudum, d\u00fc\u015f\u00fcn ne kadar iyi okuyucuyum<\/em>!\u201d diye caka satmak derdine d\u00fc\u015fmez. Buna itiraz eden yaz\u0131n\u0131n okuyucular\u0131 olacakt\u0131r elbette. Sayg\u0131 da duyar\u0131m. Ancak bamya sevmedi\u011fim i\u00e7in bamya yiyenlere \u201c<em>Bu da yenir mi!<\/em>\u201d demek ne kadar sa\u00e7ma ve yersiz bir tepki ise okuma zevk ve e\u011filimini sizinle ayn\u0131 noktada tutmayan birinin okumas\u0131n\u0131 daha iyi ya da daha k\u00f6t\u00fc olarak nitelemek o kadar sa\u00e7ma olacakt\u0131r. <em>\u201c\u0130yi kitap okumal\u0131s\u0131nc\u0131lara\u201d<\/em> tavsiyem \u015fudur ki; iyi kitap kriterinize uyan bir\u00e7ok kitab\u0131n benim kriterlerime g\u00f6re de iyi kitap oldu\u011funu bilmeme ra\u011fmen bu tespit ve tecr\u00fcbenin okumak gibi \u00f6zg\u00fcr bir alanda dikte unsuru haline gelmesine izin vermesinler.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan bu dostlar kar\u015f\u0131s\u0131nda edilgen kalan aray\u0131c\u0131 okuyucular\u0131n, onlarla m\u00fccadele etmesinin de yollar\u0131 olmal\u0131 ki var bence. \u00d6ncelikle \u201c<em>iyi kitap okumal\u0131s\u0131nc\u0131lar\u0131n\u201d<\/em> tavsiyeleri \u00e7o\u011fu zaman do\u011frudur. Yani o kitaplar iyidir. \u015e\u00fcphe yok. Ama bu sizin buna uymak zorunda oldu\u011funuz manas\u0131na gelmez. Hele de bunlar y\u00fcz\u00fcnden okuman\u0131n en \u00f6nemli hissi olan ke\u015fif ve meraktan vazge\u00e7iyor iseniz i\u015finiz zor. Bunu a\u015fman\u0131n yolu, okuman\u0131n \u00f6ncelikle bireysel bir \u00e7aba oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini asla unutmamak ve kendi \u201ciyi\u201d kriter\/lerinizi olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Her okunan kitap sizi yeni bir kitap ve t\u00fcre g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ya da engelliyorsa bu sizin i\u00e7in \u00e7ok k\u0131ymetli bir tespittir. Ayr\u0131ca, iyi kitaplar hemen okunmas\u0131 gereken, ilk okunmas\u0131 gereken, \u00f6ncelikli okunmas\u0131 gereken eserler de\u011fildir. Bir g\u00fcn elbet okunmal\u0131, denenmeli hatta edinilmelidir. Walter Benjamin\u2019in dedi\u011fi gibi, \u201cSadece birlikte ya\u015famak i\u00e7in!\u201d bile. Sorun, \u201c<em>iyi kitap okumal\u0131s\u0131nc\u0131lar\u0131n\u201d<\/em> tavsiye ya da diktelerinin sizi bir vazifeye ba\u011flamas\u0131 ve okuma lezzetinden mahrum kalman\u0131z. \u0130\u015fte bu okuma ile siz aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck engel.<\/p>\n<p>Daha uzatmaya mahal yok. Hemen her yaz\u0131da do\u011frudan ya da direk s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, okuma ile aran\u0131za girecek her t\u00fcrl\u00fc dikte, y\u00f6nlendirme, metot ve ara\u00e7 size zarar verecektir. Okuman\u0131n ama\u00e7, di\u011ferlerinin ise ara\u00e7 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini, as\u0131l olan\u0131n okuma lezzeti ve bunun bir ya\u015fam \u015fekli oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden uzakla\u015fmadan idrak etmektir. Elinizdeki kitab\u0131 sizin i\u00e7in iyi kitap yapaca\u011f\u0131 gibi, sizi iyi kitaplarla do\u011fal olarak da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racakt\u0131r.\u00a0 Hi\u00e7 unutmay\u0131n!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u0130yi Kitap Nedir ve \u0130yi Kitap&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":214,"featured_media":10844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10861"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}