{"id":10648,"date":"2021-02-01T00:00:21","date_gmt":"2021-01-31T22:00:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10648"},"modified":"2021-02-01T00:00:21","modified_gmt":"2021-01-31T22:00:21","slug":"arabi-harfleri-terakkimize-mani-degildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10648","title":{"rendered":"Arab\u00ee Harfleri Terakkimize Mani De\u011fildir"},"content":{"rendered":"<p>Yazar\u0131 T\u00fcrk Yahudisi AVRAM GALANT\u0130. (1873-1961) Avram Galanti,\u00a0 hakiki bir vatansever ve T\u00fcrk milliyet\u00e7isi bir Sefarad Yahudisidir. Sefarad Yahudileri, M\u00fcsl\u00fcman Araplar\u0131n \u0130spanya\u2019y\u0131 kaybetmesiyle M\u00fcsl\u00fcmanlarla beraber Hristiyan olmaya ya da \u0130spanya\u2019y\u0131 terk etmeye zorland\u0131lar. Bu Yahudilerin bir k\u0131sm\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Haham yeti\u015ftiren bir aileden gelen Galanti, iyi bir e\u011fitim alm\u0131\u015f, T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130br\u00e2nice&#8217;nin yan\u0131 s\u0131ra Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, Frans\u0131zca, \u0130ngilizce, \u0130spanyolca, Rumca ve Almanca \u00f6\u011frenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Galanti, devletin \u00e7e\u015fitli kademelerinde vazife alm\u0131\u015fsa da Osmanl\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra kurulan Cumhuriyet idaresiyle muhalif fikirlerinden dolay\u0131 pek anla\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet\u2019in il\u00e2n\u0131ndan sonra Harf \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131nda ink\u0131l\u00e2ba yaz\u0131 ve risaleleriyle muhalif olup Arap harflerini savunarak Latin Harfleri&#8217;nin 1300 y\u0131ll\u0131k Tarihi ve Edeb\u00ee miras\u0131 unutturaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6re mesele adi bir elifba meselesinden ziyade bir irfan meselesidir. Dilin \u0131slah\u0131na alfabeden de\u011fil, dilin kendisinden ba\u015flamal\u0131. Yoksa Latin Alfabesi, \u00fclkeyi geri b\u0131rakmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramaz. T\u00fcrk\u00e7e dar ve basit bir dil oldu\u011fundan baz\u0131 kitaplar\u0131n terc\u00fcmesinde b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eder.\u00a0 Zira ilm\u00ee tabirlerin y\u00fczde sekseni Arap\u00e7a ve Acemce (Fars\u00e7a) kelimelerle terc\u00fcme olunur. Latin Harfleri\u2019ni kabul edersek, \u062b\u060c\u062e\u060c\u0630\u060c\u0635\u060c\u0636\u060c\u0637\u060c\u0638\u060c\u0639\u060c\u0621 gibi harfler olmayaca\u011f\u0131ndan Arap\u00e7a&#8217;dan yeni kelimeler yapamayaca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7e pek fakirdir. Ayr\u0131ca Felsefe okumak da imk\u00e2ns\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Galanti&#8217;nin bu iddias\u0131n\u0131 bir zamanlar say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan da dile getirmi\u015fti ki bence haks\u0131z say\u0131lmazlar.<\/p>\n<p>Bak\u00fc T\u00fcrkoloji Kongresi\u2019nin Arap elifbas\u0131 aleyhindeki karar\u0131n\u0131 gayr-i ilm\u00ee olmakla su\u00e7lar.<\/p>\n<p>Terakkinin alfabeyle alakal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Japonca ve \u0130spanyolca \u00fczerinden \u00f6rneklendirir. Terakki Latin Alfabesi&#8217;ne ba\u011fl\u0131 olsayd\u0131, \u0130spanya&#8217;n\u0131n daha geli\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130spanyolca Alfabesiyle yaz\u0131lsa da \u00fclke geli\u015fmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p>Galanti, Ak\u015fam Gazetesi&#8217;nin Latin Alfabesi&#8217;ne dair a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ankette Falih R\u0131fk\u0131&#8217;ya cevap verir. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin ilm\u00ee \u0131st\u0131lah ve tabirler v\u00fccuda getirmesi i\u00e7in Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a&#8217;ya muhta\u00e7 oldu\u011funu hatta Fars\u00e7a&#8217;n\u0131n dahi Arap\u00e7a olmadan ilim dili olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\n<p>M\u0131s\u0131r, Suriye, Irak, Filistin ve \u0130ran gibi Arap elifbas\u0131n\u0131 kullanan \u00fclkelerle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ticaretin harf de\u011fi\u015fikli\u011fiyle zarara u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eder.<\/p>\n<p>Arap Alfabesi&#8217;ndeki noksan ve kusurlar\u0131 da kabul eden Galanti, bilhassa Arap Alfabesi\u2019nde sadece vav(\u0648) ile g\u00f6sterilen o,\u00f6,\u00fc,u,\u00fc ve ye (\u06cc) ile g\u00f6sterilen \u0131 ve i i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunmay\u0131 da ihmal etmez.<\/p>\n<p>Bu g\u00fczel eseri okurken en \u00e7ok tesirinde kald\u0131\u011f\u0131m k\u0131s\u0131m Japon Alfabesi hakk\u0131nda bilgi almak i\u00e7in Galanti\u2019nin Japonya Konsoloslu\u011fu&#8217;na gitmesidir. Ona \u015f\u00f6yle denir: \u2018\u2019 \u0130lk\u00f6\u011fretime ba\u015flayan bir Japon \u00f6\u011frenci 1000 farkl\u0131 resimli fikir ve 48 hece i\u015fareti ezberlemek mecburiyetindedir. Matbuatta ise 1500-2000 farkl\u0131 resim ve 48 hece vard\u0131r. Japonca&#8217;da 2000 sene evvel yaz\u0131lm\u0131\u015f eserler vard\u0131r. Latin Alfabesi\u2019ni kabul etti\u011fimizde bundan mahrum oluruz.\u2019\u2019 Japonlar,\u00a0 Latin alfabesini isteyenleri dikkate dahi almazlar.<\/p>\n<p>Japon yaz\u0131 makinesi normalden 2 kat b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. El\u00e7ili\u011fin ba\u015fk\u00e2tibi bunun \u00e7ok m\u00fc\u015fk\u00fcl olup Japon Lisan\u0131 i\u00e7in buna katland\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Galanti maalesef pek tan\u0131nmayan bir m\u00fcnevverdir. Yazd\u0131klar\u0131 big\u00e2ne kal\u0131nacak cinsten de\u011fil. Elinden geldi\u011fi kadar bu \u00fclkenin k\u00fclt\u00fcr, Tarih ve diline hizmet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bence tan\u0131nmamas\u0131nda Yahudi ve ink\u0131l\u00e2plara muhalif olmas\u0131n\u0131n etkisi vard\u0131r. Avram Galanti, uzun s\u00fcren rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle son y\u0131llar\u0131n\u0131 Balat Or-Ahayim Yahudi Hastanesi\u2019nde ge\u00e7irdi. 8 A\u011fustos 1961\u2019de \u00f6ld\u00fc. Mezar\u0131 Arnavutk\u00f6y Musevi Kabristan\u0131\u2019ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce 2000 ciltlik k\u00fct\u00fcphanesiyle zengin ar\u015fivini T\u00fcrkiye Hahamba\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019na b\u0131rakt\u0131ysa da zaman i\u00e7inde bu de\u011ferli belge ve yazmalar\u0131n \u00e7o\u011fu yok oldu; kurtar\u0131labilenler de Kud\u00fcs\u2019teki Yahudi Tarihi Merkez Ar\u015fivleri\u2019ne yolland\u0131. Frans\u0131zca yazd\u0131\u011f\u0131 eserlerin ise bir g\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye terc\u00fcme edilmesini umuyorum.\u00a0 Allah rahmet eylesin&#8230;<\/p>\n<p>NOT: Arap Alfabesini bilmeden ve bu konuda yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlere bakmadan bu ink\u0131l\u00e2b\u0131n lehinde ve aleyhinde konu\u015fanlar\u0131n sinek v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131 kadar ehemmiyeti yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazar\u0131 T\u00fcrk Yahudisi AVRAM GALANT\u0130. (1873-1961)&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":281,"featured_media":10649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10648"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/281"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10648"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10648\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}