{"id":10257,"date":"2020-09-01T00:01:21","date_gmt":"2020-08-31T21:01:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10257"},"modified":"2020-09-01T00:01:21","modified_gmt":"2020-08-31T21:01:21","slug":"populer-kultur-ve-okuma-ugrasi-v","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10257","title":{"rendered":"Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr ve Okuma U\u011fra\u015f\u0131-V"},"content":{"rendered":"

Bir Okuma Fobisi Olarak \u201cKlasikler\u201d ya da \u201cKlasik\u201d Neye Denir Sorusu \u00dczerine<\/strong><\/p>\n

Okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n modern zaman al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z ile bi\u00e7im olarak benze\u015fti\u011fi giderek a\u015fik\u00e2rla\u015f\u0131yor. Yemek al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z fast food<\/em>la\u015ft\u0131k\u00e7a mesela okudu\u011fumuz metinler de giderek bu hale geliyor. Zaman kontrol\u00fcm\u00fcz\u00fc kaybettik\u00e7e \u00f6rne\u011fin okumaya dair d\u00fczenlerimiz de h\u0131za kurban ediliyor. T\u00fcm bunlar okuma tercihlerimizi de \u015fekillendiriyor elbette. Eskiye g\u00f6re daha az derinlikli, retori\u011fin beceri olarak pazarland\u0131\u011f\u0131, g\u00f6rece bu \u00e7a\u011fa ait duygular\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p bunlara dairlerin c\u0131v\u0131k c\u0131v\u0131k bir romantizm ile sunuldu\u011fu metinler yayg\u0131nla\u015f\u0131yor. B\u00f6yle olunca da iyi\/nitelikli okuman\u0131n beklenen yans\u0131malar\u0131, bireysel ve toplumsal olarak g\u00f6r\u00fclemiyor.<\/p>\n

Yukar\u0131da ifade edilen sorun ya da tespitin d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur ve yine bir hataya ba\u011fl\u0131 olarak h\u0131zla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Belki yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve birey birey \u015fekillenmi\u015f bir okuma d\u00fczenlenmesine muhtac\u0131z. \u00d6te yandan bunun \u00f6zellikle okuman\u0131n in\u015fas\u0131nda yer alan nitelikli metinlerin yeniden okuma d\u00fczenimize yerle\u015ftirilmesi bu manada da \u201cklasikler\u201din bir fobi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 da ciddi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi olabilir. Elbette \u201cklasik\u201d nedir sorusuna bir cevapla ba\u015flayarak.<\/p>\n

Klasik tan\u0131m\u0131 birka\u00e7 farkl\u0131 manada kullan\u0131l\u0131yor bizde. Ve yar\u0131 yar\u0131ya olumlu\/olumsuz olarak. \u00d6rne\u011fin kli\u015fe bir \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken olumsuz, orijinal bir mazi par\u00e7as\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken ise olumlu. Konu kitaplar ise klasik; genelde eski, okuyucunun \u00e7a\u011f\u0131na g\u00f6re g\u00f6rece geride kalm\u0131\u015f, anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor, g\u00fcncellenmemi\u015f \u00e7eviriler dolay\u0131s\u0131 ile de okunmas\u0131 emek isteyen metinler manas\u0131na da geliyor \u00f6rne\u011fin. Ama buna kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 en ba\u015f\u0131ndan ifade etmekte de fayda var elbette.<\/p>\n

Okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fczeninin d\u0131\u015f bir etki\/y\u00f6nlendirme ile kazand\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplumlarda\u00a0 -ki bizde \u00f6zellikle belirli bir d\u00f6nem bu \u015fekilde oldu- \u00a0\u00f6zellikle e\u011fitim \u00f6\u011fretimin \u00f6dev k\u0131sm\u0131 ile ili\u015fkilendirilen bu eserler bir de listelere ba\u011flan\u0131p tavsiye \u00fczerinden zorunlulu\u011fa dev\u015firilince, falanca eseri okudun mu sorusunun cevab\u0131 genelde \u2018okulda okumu\u015ftum\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Ve biliyoruz ki bir vazifeye ba\u011fl\u0131 okuman\u0131n lezzeti de i\u00e7selle\u015fmesi de \u00e7o\u011fu zaman m\u00fcmk\u00fcn olmuyor, hatta bir a\u00e7\u0131dan travmatik bir fobiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00d6nyarg\u0131lar in\u015fa ediliyor \u00fczerine. Klasikler; kal\u0131n olur, s\u0131k\u0131c\u0131 olur, dili a\u011f\u0131r olur vb. H\u00e2lbuki bu manada bin k\u00fcsur sayfal\u0131k Karamazov Karde\u015fler de klasik iken altm\u0131\u015f sayfal\u0131k Gogol\u2019un Palto\u2019sunun da klasik olu\u015fu muammaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. O vakit yapmam\u0131z gereken, okuma \u00e7abam\u0131z\u0131n in\u015fas\u0131nda \u00f6nyarg\u0131lara kurban etti\u011fimiz bu \u201cklasikleri\u201d yeniden g\u00fcndemimize almak.<\/p>\n

\u00d6ncelikle klasik kavram\u0131n\u0131 basit\u00e7e tan\u0131mlamaya gayret edelim ki onlardan uzak durman\u0131n neden bir sorun olarak burada bahis konusu edildi\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. \u00d6ncelikle klasikler asla bir kez okumakla iktifa edilebilecek metinler de\u011fildir. Zaman zaman d\u00f6n\u00fcp okuma iste\u011fi olu\u015ftururlar. Elinizin alt\u0131nda olmas\u0131 gereklidir. Buna ihtiya\u00e7 hissettirirler. Hi\u00e7bir okuma onlar\u0131 t\u00fcketmez. Calvino\u2019nun da ifadesi ile her okumada yeni bir ke\u015fif hissi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ait olduklar\u0131 \u00e7a\u011fa hapsolmazlar. Nietzsche\u2019nin \u00e7a\u011flar \u00fcst\u00fc \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131k dedi\u011fi \u015feyi in\u015fa ederler. Bazen bir klasik metni okumak bir \u00e7a\u011f\u0131 her \u015feyi ile okumak demektir.<\/p>\n

Bir klasik sizin \u00e7\u0131tan\u0131z\u0131 belirler okuma eyleminde. \u00d6rne\u011fin Anna Karenina ya da Karamazov Karde\u015fler’i okumam\u0131\u015f iseniz s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 hen\u00fcz zorlamad\u0131n\u0131z demektir. Bunu herhangi bir milli unsurla da e\u015fleyerek s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00fcnya klasi\u011fi, T\u00fcrk klasi\u011fi, Rus klasi\u011fi gibi bir s\u00f6ylem bu anlamda her daim sorunlu olacak gibi duruyor. Zira bitmek bilmeyen k\u0131yaslar bu durumda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Klasik kavram\u0131 evrensel bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn her bir par\u00e7as\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131. Portekizli Pessoa\u2019n\u0131n s\u00f6yledikleri Peyami Safa ile \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyorsa i\u015fte bu klasik tan\u0131m\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yine de ben klasikleri okuyam\u0131yorum ne kaybederim diye sormak m\u00fcmk\u00fcn. Asl\u0131nda kaybedece\u011finiz de\u011fil de asla kazanamayaca\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler var demektir bu durumda. \u00d6rne\u011fin Dostoyevski hemen her yazd\u0131\u011f\u0131 ile D\u00fcnya edebiyat\u0131nda yer edinmi\u015f, do\u011furmu\u015f bir yazar. Freud onun insana dair s\u00f6ylediklerini psikanalitik a\u00e7\u0131dan s\u00f6ylenmi\u015f en m\u00fchim \u015feyler oldu\u011funu s\u00f6ylerken iyi bir okuyucunun hi\u00e7 Dosto okumadan, bu \u00e7a\u011fda insana dairleri anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmesinin ve okuma kondisyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bile geli\u015fti\u011fini s\u00f6ylemesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan eder gibidir. \u00d6te yandan edebiyat\u0131n bir birikim olu\u015fturup bununla ilerledi\u011fini unutmamak gerekli. Bug\u00fcn tarih roman\u0131\/tarih\u00ee roman okuyan birinin Kemal Tahir ya da Tar\u0131k Bu\u011fra okumadan bug\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerini k\u0131yaslamas\u0131 ve onlar\u0131 bir menfeze oturtabilmesi ne kadar m\u00fcmk\u00fcn? Peyami Safa\u2019n\u0131n Yaln\u0131z\u0131z roman\u0131nda kendinden \u00f6nceki ka\u00e7 yazar ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcre iktibas etti\u011fini biliyor musunuz mesela?<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n emeklemeden y\u00fcr\u00fcmesi pek vaki de\u011fildir, \u00e7ocuklu\u011funu ya\u015famadan b\u00fcy\u00fcmesi de. Hayat bir d\u00fczen ve s\u0131ra ile ilerliyor. Zaman buna g\u00f6re \u015fekilleniyor. Okuma da \u00f6yle. Zaman\u0131nda okumad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz klasikleri art\u0131k gerek yok diyerek okumaktan vazge\u00e7meniz ve onlar \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f g\u00f6rece \u00e7ok daha az derinlikli ve \u00fcretilmi\u015f\/esinlenilmi\u015f metinlerle kendinize bir okuma evreni in\u015fa etmeniz zor. Bu vehim ancak g\u00fcn\u00fcn birinde bir klasi\u011fi her \u015feye ra\u011fmen elinize al\u0131p okuman\u0131za dek s\u00fcrer. Ki \u00e7o\u011fu zaman o kar\u015f\u0131la\u015fma ondan \u00f6nceki bir\u00e7ok okumay\u0131 beyhudele\u015ftirecek bir kah\u0131r hissini zihninize yerle\u015ftirecek. Bu elbette klasiklerden gayr\u0131s\u0131 yalan manas\u0131na gelmemeli ama bir kez daha ifade ediyorum, okuman\u0131n bir y\u00f6n\u00fcyle in\u015faya ve iyi bir temele ihtiyac\u0131 var. \u0130yi bir kondisyon i\u00e7in de iyi bir ritim i\u00e7in de, iyi bir se\u00e7me g\u00fcc\u00fc i\u00e7in de.<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n son k\u0131sm\u0131nda iyi okuyucunun \u201cen\u201d lerini belirlerken de klasiklere ihtiyac\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini es ge\u00e7memek gerekli. Ki kendine ait bir t\u00fcr belirlemek, kriterler olu\u015fturmak, zevk olu\u015fturmak i\u00e7in de klasiklerden uzak durmamal\u0131. Bu deneyimin size katt\u0131klar\u0131 ile olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z okuma evreni bir a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 da belirleyecek. 1000 k\u00fcsur sayfal\u0131k Anna Karenina\u2019y\u0131 okumak sonras\u0131ndaki en korkutucu metinleri dahi okuyucu i\u00e7in makulle\u015ftirecek. Okuyucuya verece\u011fi g\u00fcven ile belki de se\u00e7imlerinde cesurla\u015ft\u0131racak. Kabul edelim ki \u00f6mr\u00fcm\u00fcz, okumam\u0131z gereken kitaplar\u0131 dahi okumam\u0131za iktifa etmeyecek. Bu durumda iyi tespit ve se\u00e7imlere ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bunu sizin yerinize yapacaklara itimat etmek de bir yol elbette lakin neden kendi olu\u015fturdu\u011funuz d\u00fcnyan\u0131z ile bu se\u00e7imleri yapmayas\u0131n\u0131z ki?<\/p>\n

H\u00fclasa; klasikler yolunu kaybeden ya da hi\u00e7 yola girememi\u015f okuyucu i\u00e7in risksiz ve asla kaybettirmeyecek rehberlerdir. Kaybedeni yola koyar, yolu olmayana ise yol a\u00e7arlar. \u0130ddial\u0131 ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc olsa da onlar\u0131 okumak bir okuma ser\u00fcveni in\u015fa etmenin ba\u015fat noktas\u0131. Klasiklerden uzak kitap yolculu\u011fu sizi bir yere kadar ta\u015f\u0131sa da geli\u015fen zihniniz, okuma zevkiniz ile er ya da ge\u00e7 onlara yakla\u015facaks\u0131n\u0131z. Ve bir g\u00fcn korkunuzu yenerek Anna Karenina okuyacaks\u0131n\u0131z. Bir c\u00fcmle zihninize \u00e7arpacak: \u201cHi\u00e7 kimse durumundan ho\u015fnut de\u011fil ama herkes akl\u0131ndan ho\u015fnut<\/em>.\u201d \u0130\u015fte o zaman nerede iseniz oraya iyice yerle\u015fip kitab\u0131n i\u00e7inde gezinip o so\u011fuk tren istasyonunda Anna\u2019y\u0131 kar\u015f\u0131layacaks\u0131n\u0131z. Muhtemelen ya gecikti\u011finiz i\u00e7in ya da o g\u00fcne dek okudu\u011funuz baz\u0131 kitaplar i\u00e7in hay\u0131flanacaks\u0131n\u0131z. O y\u00fczden e\u011fer hala ka\u00e7\u0131yorsan\u0131z klasiklerden vazge\u00e7in ve b\u0131rak\u0131n sizi ele ge\u00e7irsinler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir Okuma Fobisi Olarak \u201cKlasikler\u201d ya…<\/p>\n","protected":false},"author":214,"featured_media":10097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10257"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10257"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10257\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}