{"id":10222,"date":"2020-09-01T00:06:18","date_gmt":"2020-08-31T21:06:18","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10222"},"modified":"2020-09-01T00:06:18","modified_gmt":"2020-08-31T21:06:18","slug":"sizofreni-ile-var-olma-trajedisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10222","title":{"rendered":"\u015eizofreni \u0130le Var Olma Trajedisi"},"content":{"rendered":"

“Evrensel bak\u0131\u015f her zaman trajedinin etkisini da\u011f\u0131t\u0131r. Yeterince y\u00fckse\u011fe t\u0131rmanabilirsek, o trajedinin art\u0131k trajik g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi bir y\u00fcksekli\u011fe de eri\u015febiliriz.” Nietzsche<\/p><\/blockquote>\n

Ya\u015famla \u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki diyalekti\u011fin i\u00e7inde var olma m\u00fccadelesi veren insan, do\u011fumu ile birlikte hi\u00e7 bilmedi\u011fi bir evrenin i\u00e7ine f\u0131rlat\u0131lmak s\u00fbretiyle trajedisinin i\u00e7ine ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f olur. Evet, hayat\u0131n kendisi pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle bir trajedidir asl\u0131nda. Ve insan, ilk ac\u0131s\u0131n\u0131 do\u011fumu an\u0131nda \u00e7ekti\u011fi sanc\u0131yla tecr\u00fcbe eder.
\n.
\n\u00d6te yandan salt bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131 gibi salt bir mutluluk da yoktur. Sadece insan\u0131n kendisine verilen s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alanda, tercihleri aras\u0131nda ve \u00e7o\u011fu zaman ir\u00e2desine muhalif, \u015fartlar\u0131n belirledi\u011fi\/dayatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evede kal\u0131narak k\u0131sm\u00ee bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ve mutlulu\u011fa yakla\u015fabilme ihtimali vard\u0131r. Ve insan bu ihtimalin pe\u015fine tak\u0131larak bir \u00f6m\u00fcr ge\u00e7irir. \u00d6yle ki bu aray\u0131\u015f, \u00f6zellikle sevilme ve kabul edilme \u00f6zelinde son derece kuvvetlidir. Hatta insan\u0131n en savunmas\u0131z oldu\u011fu d\u00f6nem olan bebeklik d\u00f6neminde bu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 durumunda hayat bile son bulabilir.
\n.
\n\u0130nsan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran ve onu \u00f6zel k\u0131lan ba\u015fat \u00f6zelliklerinin aras\u0131nda ak\u0131l ve irade sahibi olmas\u0131 gelir. Ak\u0131l ve irade sahibi olan insan d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve edimlerinden dolay\u0131 sorumluluk almas\u0131 beklenen bir varl\u0131kt\u0131r. Zira bilincinin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde hareket ederek tercih yapan insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 ve s\u00f6ylemleri hem kendini hem de i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumu hatta makro \u00f6l\u00e7ekte insanl\u0131\u011f\u0131 olumlu ya da olumsuz etkileyebilme potansiyeline sahiptir.
\n.
\nBu noktada yaz\u0131n\u0131n ana konusuna ge\u00e7i\u015f yapabilmek maksad\u0131yla size Russell Crowe’\u0131n ba\u015frolde oldu\u011fu “Ak\u0131l Oyunlar\u0131” filminden s\u00f6z etmek istiyorum. Film \u015fizofreni hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sayg\u0131de\u011fer ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir ekonomi profes\u00f6r\u00fcn\u00fcn hem akademik hem de \u00f6zel hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l ala\u015fa\u011f\u0131 etti\u011fini i\u015fler. Ya\u015fanm\u0131\u015f bir hik\u00e2yeden hareketle beyaz perdeye aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eizofreni hastalar\u0131 ve aileleri ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir empati kurabilmek i\u00e7in izlenebilecek ger\u00e7ek\u00e7i bir filmdir.
\n.
\n\u015eizofreni nedir, ne de\u011fildir daha iyi anlayabilmek i\u00e7in yaz\u0131ya \u015eizofreni Dernekleri Federasyonu Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Haldun Song\u00fcr\u2019\u00fcn s\u00f6zleriyle devam edelim:<\/p>\n

\u201c\u015eizofreni; ki\u015finin duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, davran\u0131\u015flar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere neden olan ruhsal ve beyinsel bir hastal\u0131k. Hastalarda genelde ger\u00e7ekle hayal d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ay\u0131rt edememe, mant\u0131ksal d\u00fc\u015f\u00fcnme kayb\u0131, normal duygusal tepkiler verememe ve toplumsal kurallara uyamama gibi sorunlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu durumdaki ki\u015fide hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcreci i\u00e7inde sosyal, mesleki, ailevi ili\u015fkilerinde ve kendine bak\u0131m gibi alanlarda belirgin bozulmalar ba\u015fl\u0131yor. Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015fta ikilem ya\u015fayan hasta, d\u0131\u015f d\u00fcnyadan b\u00fcy\u00fck oranda soyutlanarak kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6n\u00fcyor. Daha sonraki a\u015famada hezeyan ve hal\u00fcsinasyonlar g\u00f6rebiliyor. Zaman i\u00e7inde \u015fiddeti ve seyri de\u011fi\u015fen hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi var.<\/p>\n

Bu ciddi hastal\u0131k, d\u00fcnyada her y\u00fcz ki\u015fiden birini etkiliyor. D\u00fcnyada 60 milyon, T\u00fcrkiye\u2019de de 600 bin \u015fizofreni hastas\u0131 oldu\u011fu tahmin ediliyor. Hastal\u0131k genellikle 15-25 ya\u015f aralar\u0131nda ba\u015flamakla beraber orta ya\u015flarda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Hastal\u0131k ne kadar erken ba\u015flarsa ki\u015fi \u00fczerindeki harabiyet o kadar fazla oluyor, normal bir ya\u015fam s\u00fcrme \u015fans\u0131 azal\u0131yor.\u201d<\/p>\n

\u0130statistiklere g\u00f6re her be\u015f \u015fizofreni hastas\u0131ndan birinde zamanla belirtilerin kayboldu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015ftir. Ancak bunun ger\u00e7ekle\u015febilmesinde erken te\u015fhisin ve do\u011fru tedavinin pay\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Hem \u015fizofreni hastas\u0131n\u0131n hem de yak\u0131n ailesinin trajedisi h\u00e2line gelen bu hastal\u0131k tedavi edilmedi\u011fi s\u00fcrece her ge\u00e7en g\u00fcn hem ki\u015finin hem de ailesinin ya\u015fam kalitesini ciddi anlamda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan sorunlar\u0131n rengi de gittik\u00e7e koyula\u015f\u0131r.
\n.
\nHi\u00e7 \u015fizofreni te\u015fhisi konmu\u015f bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m olmad\u0131. O y\u00fczden de onlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n nas\u0131l \u015fekillendi\u011fine dair birinci elden bir bilgiye sahip de\u011filim. Ancak bu yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlarken \u015fizofreninin hayatlar\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini bir de onlar\u0131n perspektifinden \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in hem T\u00fcrkiye’den hem de Bat\u0131’dan bu hastal\u0131kla m\u00fccadele eden insanlar\u0131n otobiyografilerini izledim.
\n.
\nVe g\u00f6rd\u00fcm ki, Bat\u0131’da \u015fizofren hastal\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha fazla konu\u015fuluyor ve \u015fizofren hastalar\u0131 kendilerini gizleme ihtiyac\u0131 hissetmiyorlar. Bu konuda fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak i\u00e7in ciddi bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7indeler. \u015eizofren kavram\u0131yla birlikte gelen \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 k\u0131rabilmek maksad\u0131yla bizzat \u015fizofreni ile ya\u015fayan insanlar hastal\u0131kla m\u00fccadele s\u00fcre\u00e7lerini payla\u015f\u0131yorlar. B\u00f6ylelikle hem di\u011fer hastalara \u00f6rneklik sergiliyorlar hem de insanlar\u0131 konu hakk\u0131nda birinci elden bilgilendirmi\u015f oluyorlar.
\n.
\nHal\u00fcsinasyonlarla birlikte zihinlerini ve dahi iradelerini kontrol alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fan, kendi i\u00e7 seslerinin d\u0131\u015f\u0131nda ses ya da seslerle m\u00fccadele etmek zorunda kalan \u015fizofreni hastalar\u0131 asl\u0131nda hepimiz gibi duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, bu semptomlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda var olan “normal” hayatlar\u0131 olan\/olabilen insanlard\u0131r. Filmlerde s\u0131kl\u0131kla i\u015flenen \u015fiddet e\u011filimli \u015fizofrenik vakalar tamamen bu grubu temsil etmemektedir. Evet, maalesef duyduklar\u0131 seslerin ve g\u00f6rd\u00fckleri hal\u00fcsinasyonlar\u0131n etkisiyle y\u00f6nlendirilebilen baz\u0131 \u015fizofrenler hem kendilerine hem de ba\u015fkalar\u0131na zarar verme potansiyeli ta\u015f\u0131rlar ama ila\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak almalar\u0131 ve doktor kontrol\u00fcnde terapilerine devam etmeleri durumunda bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmektedirler. Bu tarz y\u0131k\u0131c\u0131 semptomlar\u0131n y\u00f6netilmesinde hastalar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 yap\u0131c\u0131 sosyal a\u011f\u0131n ve yak\u0131n ailenin varl\u0131\u011f\u0131 da \u00e7ok \u00f6nemlidir. Zira bu hastal\u0131k sadece hastan\u0131n tek ba\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yabilece\u011fi ve ba\u015f edebilece\u011fi bir \u00f6zellikte de\u011fildir.
\n.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan ” Soramazs\u0131n: \u015eizofreni Tan\u0131s\u0131 Konmu\u015f Ki\u015fi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 programa konuk olan bir \u015fizofren hastas\u0131 medikal sistem i\u00e7inde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklardan bahseder. Hastaneye yat\u0131r\u0131lma s\u00fcrecinde doktorlardan ve hastane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muamelenin kendisini incitti\u011fini vurgular. Bu tarz uygulamalar\u0131n son bulmas\u0131 gerekmektedir. Hastan\u0131n en \u00e7ok ihtiyac\u0131 olan merhamet duygusunu hastal\u0131\u011f\u0131n her evresinde hissetmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu da ancak kabul edilebilir, hastan\u0131n \u015fizofrenle m\u00fccadelesinde kan\u0131tlanm\u0131\u015f bilimsel y\u00f6ntemleri kullanarak hayata ge\u00e7irilebilir.
\n.
\nBu noktada Memorial Bah\u00e7elievler Hastanesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. Ercan Abay’\u0131n \u015fizofreni hastal\u0131\u011f\u0131na getirdi\u011fi sosyolojik perspektifi dikkatinize sunuyorum:<\/p>\n

“\u015eizofreni s\u00fcrekli olumsuz seyir izleyen bir hastal\u0131k de\u011fildir. \u015eizofreninin tedavisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir hastal\u0131k oldu\u011fu \u015feklindeki yanl\u0131\u015f inan\u0131\u015flar pek \u00e7ok hasta ve hasta yak\u0131n\u0131nda \u00fcmitsizli\u011fe neden olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca \u015fizofreni sadece olumsuz toplumsal olaylarda dile getirilen de\u011fil, her zaman g\u00fcndemde olan bir hastal\u0131k halini almal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hastal\u0131k sadece psikolojik de\u011fil toplumsal bir olgudur. Bir\u00e7ok kurumun koordineli m\u00fccadelesi gerekir. \u015eizofreniyle ilgili fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak, toplumu bu hastal\u0131kla ilgili bilin\u00e7lendirmek, \u015fizofreni hastalar\u0131na ve ailelerine kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131 iyile\u015ftirmek, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak gerekir. Ruhsal bir hastal\u0131\u011f\u0131 olmayan ki\u015filerin i\u015fledikleri su\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda genel olarak \u015fizofreni hastalar\u0131n\u0131n su\u00e7 i\u015fleme oran\u0131 daha y\u00fcksek de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin kural ihlalinden do\u011fan trafik kazalar\u0131, kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet su\u00e7lar\u0131 toplumda daha s\u0131kt\u0131r. Bu anlamda \u015fizofreni hastalar\u0131n\u0131 damgalamak do\u011fru de\u011fildir. Zaman zaman baz\u0131 ki\u015filerin \u201c\u015fizofren\u201d kelimesini ba\u015fkas\u0131n\u0131 su\u00e7lamak ya da hakaret etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar, a\u00e7\u0131k\u00e7a ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve damgalamay\u0131 art\u0131rmakta, \u015fizofreni hastalar\u0131n\u0131n tedavilerinden uzakla\u015fmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r.”
\n.
\nS\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc, h\u00e2lihaz\u0131rda kendi trajedisi ile m\u00fccadele eden \u015fizofren hastalar\u0131n\u0131n ve bundan birinci derecede etkilenen yak\u0131n ailelerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 daha da fazla g\u00fc\u00e7le\u015ftirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u015fizofren hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili olu\u015fturulmu\u015f temelsiz ve tamamen yanl\u0131\u015f alg\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131rmak maksad\u0131yla toplum genelinde ciddi bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.
\nZira bir \u015fizofren hastas\u0131n\u0131n da belirtti\u011fi gibi onlar da son tahlilde hepimiz gibi birer “insan”, \u015fizofreni semptomlar\u0131ndan etkilenmedikleri zamanlarda normal ya\u015famlar\u0131 olan, duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, ac\u0131lar\u0131 ve sevin\u00e7leriyle birer insan\u2026 Dolay\u0131s\u0131yla her “normal” insan gibi insanca ya\u015famay\u0131 ve muamele g\u00f6rmeyi hak ediyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Evrensel bak\u0131\u015f her zaman trajedinin etkisini…<\/p>\n","protected":false},"author":190,"featured_media":10223,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10222"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/190"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10222"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10222\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}