{"id":10033,"date":"2020-06-01T03:00:25","date_gmt":"2020-06-01T00:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10033"},"modified":"2020-06-01T03:00:25","modified_gmt":"2020-06-01T00:00:25","slug":"pere-lachaise-mezarligi-paris","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10033","title":{"rendered":"P\u00e8re Lachaise Mezarl\u0131\u011f\u0131; Paris"},"content":{"rendered":"<p>A\u011fustos ay\u0131n\u0131n s\u0131cak g\u00fcnlerinde \u00a0t\u0131n t\u0131n giden bir otob\u00fcste, Paris&#8217;in kap\u0131s\u0131na dayanm\u0131\u015f son sesle &#8220;Nil\u00fcfer&#8221; \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 dinliyoruz, M\u00fcsl\u00fcm Baba&#8217;dan. Gariptir zaman\u0131n mekanla , \u015fark\u0131n\u0131n Paris&#8217;le uyu\u015fmamas\u0131. Zaten d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e de kendi kendime g\u00fcl\u00fcyorum. Neyseki g\u00fcl\u00fcmseten bir an\u0131. Gen\u00e7lik Otob\u00fcs\u00fc Projesi(*) vas\u0131tas\u0131yla 11 ki\u015filik ekip olarak, bir sonraki \u00a0rotam\u0131z olan Paris&#8217;i heyecanl\u0131 g\u00f6zlerle ke\u015ffetme heyecan\u0131n\u0131 g\u00f6rmeniz gerekirdi. Ve Paris.. Ama anlatacaklar\u0131m, ne balkonlar\u0131na \u00f6zendi\u011fimiz \u00e7i\u00e7ekli cennetler, ne sanat\u0131na hayran kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z sokaklar, ne ka\u00e7 as\u0131rd\u0131r ayakta kalan mimar\u0131 yap\u0131lar(ger\u00e7i Notre-Dame Katedrali yand\u0131 ama restorasyonda uzunca bir s\u00fcredir ), ne de \u00e7at\u0131larda ar\u0131c\u0131l\u0131k yaparak bal\u00a0\u00a0tadan Paris halk\u0131.As\u0131l anlataca\u011f\u0131m \u015fey;<\/p>\n<p>P\u00e8re Lachaise mezarl\u0131\u011f\u0131 diye bilinen (okunu\u015fu Per La\u015fez) ve d\u00fcnyan\u0131n her yerinden tan\u0131nan ama &#8220;ebediyete gitti&#8221; \u00a0dedikleri, ya\u015fayan uyuyanlar\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00e8re Lachaise, 44 hektarl\u0131k alanda herkesi e\u015fit\u00e7e kucaklayan, t\u00fcm inan\u00e7 sistemlerinin ve t\u00fcm dinlerin ortak alan\u0131 olmu\u015f anla\u015f\u0131lan. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir Yahudi ile M\u00fcsl\u00fcman\u0131, bir H\u0131ristiyan ile Budisti veya bir \u015eaman ile Taoisti ayn\u0131 s\u0131rada yatarken g\u00f6rebilirsiniz. Ayn\u0131 zamanda sanat bah\u00e7esi gibi.. M\u00fczisyen ile ressam\u0131n, filozof ile rahibin,\u00a0\u00a0yazar ile tiyatrocular\u0131n , oyuncular ile solistlerin ve daha nicelerinin yan yana sonsuzluk uykusuna\u00a0\u00a0yatt\u0131\u011f\u0131\u00a0\u00a0bir yer. Gel g\u00f6r ki insan ne olursa olsun topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcnde hep e\u015fit oluyor hemde bir kar\u0131\u015f toprakta yan yana. Y\u0131lda 2 milyon ziyaret\u00e7i alan\u00a0\u00a0P\u00e8re Lachaise mezarl\u0131\u011f\u0131na bir de\u011finme vaktidir. G\u00fcnah \u00e7\u0131karan Rahip XIV Louis&#8217;in\u00a0\u00a0huzurevi diye bilinir. Fakat bir rivayete g\u00f6re ise manast\u0131r bah\u00e7esi olarak tarihe ge\u00e7er ve rahip orada ilk ya\u015fayanlardan ve g\u00f6m\u00fclenlerden oldu\u011fu i\u00e7in rahibin an\u0131s\u0131na onun ad\u0131 verildi\u011fi\u00a0\u00a0s\u00f6ylenir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Napolyon taraf\u0131ndan kurulan mezarl\u0131k, Alexander Th\u00e9odore Brongniart mimarisini tatt\u0131rmadan sokaklar\u0131nda gezmenize izin vermez. Sokak diyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc her mezar bir ahit veya daha b\u00fcy\u00fck bir ba\u015f yap\u0131t gibi sizi kar\u015f\u0131lar. Giri\u015fte mezarl\u0131\u011f\u0131n haritas\u0131n\u0131 almazsan\u0131z kaybolma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7ok y\u00fcksek. Ger\u00e7i biz, harita ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z halde kaybolduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc 310 bin den fazla mezar ve bir o kadar da \u00f6l\u00fc\u00a0\u00a0k\u00fclleri g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan bir alandan s\u00f6z ediyoruz. \u00c7ok ziyaret edilen ilk 10 yerin i\u00e7inde olmas\u0131 Frans\u0131z \u015fair ve yazar La Fontaine ve oyun yazar\u0131 Moli\u00e9re&#8217; in etkisi yads\u0131namaz bir ger\u00e7eklik ama gelin kimler kimler birbirine kom\u015fu o alanda biraz s\u00f6z edelim.<\/p>\n<p>E\u011fer haritay\u0131 giri\u015fte rica edip &#8220;sat\u0131n&#8221; al\u0131rsan\u0131z, binden fazla d\u00fcnyan\u0131n \u00fcnl\u00fc isimlerini alfabetik bir s\u0131raya g\u00f6re dizayn edildi\u011fini ve sokak isimlerinin numaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 listeyide haritan\u0131n arkas\u0131nda\u00a0\u00a0g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Listenin ba\u015f\u0131nda (71. Nolu alan )\u00a0\u00a0tan\u0131d\u0131k bir isim var.<\/p>\n<p>Zaman\u0131nda k\u0131ymeti anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f, memleket sevdas\u0131na tutulmu\u015f, &#8220;kum&#8221; olmu\u015f, &#8220;a\u011flam\u0131\u015f&#8221; , yetmemi\u015f &#8220;s\u00fcrg\u00fcn&#8221; olmu\u015f , sonra\u00a0\u00a0&#8220;bahtiyar&#8221; olmu\u015f bir &#8220;KAYA&#8221; dan s\u00f6z ediyorum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ahmet Kaya..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c7ok seviyor olsa gerek \u00fclkesini ,\u00a0\u00a0mezar ta\u015f\u0131na sevdas\u0131n\u0131 saz\u0131yla, \u0130stanbul sil\u00fcetini, selvi a\u011fac\u0131 kaz\u0131m\u0131\u015flar. Bir de s\u00fcrg\u00fcn ac\u0131s\u0131n\u0131..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8220;Tarifi imkans\u0131z<\/p>\n<p>Ac\u0131lar i\u00e7indeyim<\/p>\n<p>Gurbette<\/p>\n<p>Ak\u015fam oldu yine<\/p>\n<p>R\u00fczgar pe\u015findeyim<\/p>\n<p>Yurdumdan uzak<\/p>\n<p>Ya\u011fmurlar i\u00e7indeyim<\/p>\n<p>Ak\u015fam oldu<\/p>\n<p>S\u00fcrg\u00fcn susuyor&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Demi\u015f diyece\u011fini \u00fcstat, bundan olsa gerek bize yeni Ahmet&#8217;lerin ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fatmamak d\u00fc\u015fer. Ayr\u0131ca mezar\u0131n\u0131 y\u0131karken, su kadar aziz oldu\u011funu ve onu \u00e7ok \u00f6zledi\u011fimizi f\u0131s\u0131ldad\u0131m \u00e7i\u00e7eklerine.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Alfabetik s\u0131ran\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru en \u00e7ok ziyaret edilen bir ba\u015fka yer ise ;\u00a0\u00a0(61 nolu alanda) yoksuldan yana, devrimci ve hep i\u015f\u00e7i kalan usta sinemac\u0131 \u00c7irkin Kral. Y\u0131lmaz G\u00fcney&#8217;in d\u00f6rt ayakl\u0131 \u00e7elik mezar\u0131 neyi temsil eder size bilmem ama ben &#8220;\u00e7elik&#8221; gibi kararl\u0131 bir insan fikrinin mezar ta\u015f\u0131na sirayet etti\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir ka\u00e7 sokak ilerde, kendi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en iyi m\u00fczisyeni\u00a0\u00a0Chopin&#8217;in m\u00fczi\u011fini duyars\u0131n\u0131z. Kendi b\u00fcst\u00fcyle \u00f6yle bakar g\u00f6zlerinize. 39 ya\u015f\u0131nda d\u00fcnya ya veda eder. Vasiyeti \u00fczerine cenazesinde kendi besteledi\u011fi cenaze mar\u015f\u0131n\u0131 de\u011fil, Mozart&#8217;\u0131n Requiem&#8217;inin \u00e7almas\u0131n\u0131 ister. Ve vasiyeti ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bir ba\u015fka vasiyeti ise;\u00a0\u00a0Polonya&#8217;daki Kutsal Ha\u00e7 Kilisesine kalbinin g\u00f6m\u00fclmesidir. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra kalbi Var\u015fova&#8217;ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp, kilisenin s\u00fctunu oyularak orada saklan\u0131r. M\u00fczi\u011fi \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra hala \u00e7al\u0131yor. Sanat\u0131 daim olsun.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tepe gibi bir alanda bir ba\u015fka deha.. \u0130sim vermeden \u00f6nce inand\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey var ki s\u00f6ylemem gerek; \u00e7a\u011flar de\u011fi\u015fse de, sava\u015f her \u015fekliyle (sebep ne olursa olsun) \u00f6l\u00fcm getirdi insanl\u0131\u011fa \u00a0ve bar\u0131\u015fmak hep en zor olan\u0131yd\u0131.\u00a0\u00a0Tarih hep bunu zikretti ve bu g\u00fcn de ayn\u0131 \u015feyleri d\u00fcnyam\u0131zda\/\/co\u011frafyam\u0131zda g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6nce kendimizle sonra herkesle &#8220;bar\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z&#8221; g\u00fcnlere. Kendi \u00fclkesinden uzakta ayn\u0131 mezarl\u0131kta\u00a0\u00a0; &#8220;\u00d6zg\u00fcrl\u00fck kanl\u0131 elleriyle geldi\u011finde, onunla el s\u0131k\u0131\u015fmam zor olacak&#8221; diyen\u00a0\u00a0\u0130rlandal\u0131 oyun yazar\u0131 Oscar Wilde&#8217;tan ba\u015fkas\u0131 olamaz bu.\u00a0\u00a0Kendisi de \u00e7ok seviliyor olsa gerek, sevenlerinin dudak izleri mezar ta\u015f\u0131nda hala duruyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131n istekli ve heveskar\u00a0\u00a0oldu\u011fu\u00a0\u00a0ilk y\u0131llar, lise d\u00f6nemine dayan\u0131r. Elime al\u0131\u011f\u0131m ilk kitaplardan biri\u00a0\u00a0ise Vadideki Zambak&#8217;t\u0131r. S\u00f6zlerime ba\u015flarken mezarl\u0131kta kayboldu\u011fumu s\u00f6ylemi\u015ftim;i\u015fte o kaybolma, inan\u0131lmas\u0131\u00a0\u00a0g\u00fc\u00e7 ama ayaklar\u0131m\u00a0\u00a0Vadideki Zambak&#8217;\u0131n yazar\u0131n\u0131\u00a0\u00a0buldu. Mezar ta\u015f\u0131nda; Honore de Balzac, yaz\u0131yor. Tesad\u00fcfler kap\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7als\u0131n ne diyelim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Biraz ilerde d\u00f6rt ayakl\u0131 bir ahit kar\u015f\u0131lar sizi ve 17.y\u00fczy\u0131la yolculuk yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmeden ayaklar\u0131n\u0131z sizi\u00a0\u00a0mizah\u0131n ustas\u0131 Moliere&#8217;in ( 1673 ) mezar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Biz onu Kad\u0131nlar Mektebi Tenkidi ve Versailles Tuluat\u0131 oyunlar\u0131 ile biliyoruz. Bu oyunlar\u0131 ile kraliyet yetkilileri ve &#8220;soylu&#8221; denilen bir kesimin tepkilerini \u00fcst\u00fcne \u00e7ekti\u011fi ger\u00e7e\u011fi var. Bundan olsa gerek Kilisenin bask\u0131s\u0131 ile oyun yasaklan\u0131r.Bu g\u00fcn ise\u00a0\u00a0ayn\u0131 oyunlar farkl\u0131 dillerde ya\u015f\u0131yor. Ne tuhaft\u0131r ki yeni do\u011fan Moliere&#8217;lerin ele\u015ftirileri, oyunlar\u0131 benzer \u015fekilde yasakl\u0131. Tuhaf de\u011fil mi ?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Moliere yak\u0131n bir masal kahraman\u0131 durur; La Fontaine. Frans\u0131z yazar d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda hala en \u00e7ok okunan masallara sahip.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ve daha niceleri yat\u0131yor yan yana..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>The Doors&#8217;un solisti\u00a0\u00a0Jim Morrison , spirit\u00fcalist filozof Allen Kardec ,George Bizet ,Auguste Blanqui, Marria Callas,Auguste Comte,Edith Piaf , Marcel Proust , Honor\u00e9 de Balzac, Guillaume Apollinaire, Fr\u00e9d\u00e9ric Chopin, Colette, Jean-Fran\u00e7ois Champollion, Jean de La Fontaine, Moli\u00e8re, Yves Montand, Simone Signoret, Alfred de Musset, Camille Pissarro,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kan\u0131mca sadece &#8220;utanmak&#8221; da bir sanat \u015feklidir, insan\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc.. Bu y\u00fczden \u015fimdi verece\u011fim \u00f6rne\u011fi ayn\u0131 mezarl\u0131kta g\u00f6rebilirsiniz; Bir an\u0131t mezar.<\/p>\n<p>Frans\u0131z sava\u015flar\u0131nda \u00f6len Ermeni ve Auschwitz&#8217;te \u00f6len Yahudiler i\u00e7in an\u0131t mezardan s\u00f6z ediyorum. Bir \u00f6z\u00fcr m\u00fc, yoksa sava\u015flar ya\u015fand\u0131ktan\u00a0\u00a0sonra torunlar\u0131na miras b\u0131rakt\u0131klar\u0131\u00a0\u00a0bir &#8220;utanma&#8221; duygusunun simgesi mi bilmem ama anlaml\u0131 bir an\u0131t oldu\u011funu ve \u00e7ok ziyaret edilen bir alan oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sorsalar, bir mezarl\u0131k i\u00e7in onca yolu bir daha\u00a0\u00a0gider misin ?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m \u015f\u00f6yle derim; \u00e7a\u011flar aras\u0131 bir yolculukta, bilgelik ve sanat\u0131n adresine kim gitmek istemez ki ? Yani insan \u00f6mr\u00fc de bir yolculuk ise , yolculu\u011fumu en k\u0131ymetli kervan da ge\u00e7irmek ilk talebim olur, bu y\u00fczden talibim \u00f6yle bir yolculu\u011fa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir mezarl\u0131ktan \u00e7ok, a\u00e7\u0131k hava m\u00fczesi tad\u0131nda,\u00a0\u00a0tarifi zor ama ger\u00e7ek hislerin adresi. Yolunuz d\u00fc\u015ferse anars\u0131n\u0131z beni . Sevgi ve \u00f6zlemle an\u0131yorum sonsuzlu\u011fa gidenleri.. Umutla kal\u0131n..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011fustos ay\u0131n\u0131n s\u0131cak g\u00fcnlerinde \u00a0t\u0131n t\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":196,"featured_media":10017,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,63],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/196"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10033\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}