{"id":10031,"date":"2020-06-01T03:00:53","date_gmt":"2020-06-01T00:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/kadrandergi.com.tr\/?p=10031"},"modified":"2020-06-01T03:00:53","modified_gmt":"2020-06-01T00:00:53","slug":"populer-kultur-ve-okuma-ugrasi-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/?p=10031","title":{"rendered":"Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr ve Okuma U\u011fra\u015f\u0131-II"},"content":{"rendered":"

Bir Okuma Tembelli\u011fi Olarak Pop\u00fclerden Ka\u00e7mak<\/strong><\/p>\n

Yak\u0131n zamanlarda \u00e7ok\u00e7a duyulan bir sorun oldu pop\u00fcleri oku(ya)mamak. Ve bence yine okuma elitistli\u011finin<\/em>, kendini \u00f6zelle\u015ftirmenin \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir yolu. Ama haks\u0131zl\u0131k etmemek ad\u0131na bu tavr\u0131n sahibine, \u00e7ift tarafl\u0131 bir bak\u0131\u015f da adil bir yakla\u015f\u0131m elbette.<\/p>\n

Ba\u015flayal\u0131m o vakit.<\/p>\n

\u0130leti\u015fimin \u00e7ok geli\u015fti\u011fi ve bilgiye ula\u015fman\u0131n \u00e7ok kolayla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zaman\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Eskiye nazaran tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k halinin sa\u011flanmas\u0131 \u00e7ok daha k\u0131sa zamanda m\u00fcmk\u00fcn. Yani pop\u00fcler hale gelmek ile tan\u0131nmak e\u015fle\u015fik bir noktada. Okuyucu profilinin de\u011fi\u015fmesi ile bu kavramlar\u0131n manas\u0131 da de\u011fi\u015fmekte. Yani eskiden iyi bir metnin be\u011feniye ba\u011fl\u0131 ve en az onun kadar \u00f6nemsenen ele\u015ftirileri ile desteklenen\/tasdiklenen niteli\u011fi, \u015fimdilerde daha \u00e7ok, PR ile m\u00fcmk\u00fcn. Bu da pop\u00fcler olan\u0131n asl\u0131nda \u00e7ok\u00e7a be\u011fenilip yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine zarar vermi\u015f durumda. \u00d6zetle sadece \u00e7ok\u00e7a reklam ve l\u00fczumsuz \u00f6vg\u00fc ile sa\u011flanan ra\u011fbet, vasat\u0131n gereksiz k\u0131ymetlenmesine sebep oluyor ki bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ifade edilen pop\u00fcleri okumama durumu da biraz buradan kaynaklan\u0131yor. Bu, elbette i\u015fin bir taraf\u0131\u2026<\/p>\n

Okuyucu profili de\u011fi\u015fiyor demi\u015ftik. \u015eimdilerde iyi okuyan\u0131n yerini \u00e7ok okuyan ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in imrenilen \u015fey iyi\/nitelikli\/anlaml\u0131\/verimli okuma de\u011fil \u00e7ok okuma olmu\u015f durumda. \u015eimdi b\u00f6yle olunca, kendini iyi bir okur olarak niteleyen, g\u00f6rece de yukar\u0131da bahsetti\u011fim niceli\u011fe ba\u011flanan okuyucudan kendini ay\u0131ran okuyucu tipi, pop\u00fcler olan\u0131 kendi d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu t\u00fcketici okuyucunun alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Kendi i\u00e7erisinde kibir de bar\u0131nd\u0131ran bir bak\u0131\u015f belki de. Ama sonu\u00e7ta ilk durumla benzer bir hal ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz; pop\u00fcler olan\u0131 okumaya konulan mesafe.<\/p>\n

Bir de bu pop\u00fclerlik denen ve her \u015fekli ile sentetik kalan durumun yarat\u0131c\u0131lar\u0131 noktas\u0131nda getirilmesi gereken bir ele\u015ftiri var adil olmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Okuyucu tan\u0131m\u0131 kitab\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlam ile birlikte zaman i\u00e7erisinde di\u011fer bir \u00e7ok kavram gibi de\u011fi\u015fti, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve b\u00fcy\u00fck oranda da dejenere oldu. Yani okuma fikri ya da eylemi \u00e7o\u011funlukla do\u011frudan kitaba ba\u011fland\u0131. \u00c7ok kitab\u0131 olmak, \u00e7ok kitapla ya\u015famak gibi\u2026 Halbuki okumak bunun \u00e7ok \u00f6tesinde bir u\u011fra\u015f, bir sayfada yazanlardan \u00e7ok \u00e7ok fazlas\u0131n\u0131 g\u00f6rmekle alakal\u0131. Zamanla kazan\u0131lan bir eri\u015fkinlik hali. Hatta belki hi\u00e7bir zaman tam manas\u0131 ile de ger\u00e7ekle\u015femeyecek bir serencam. Dolay\u0131s\u0131yla kendini, olmad\u0131\u011f\u0131, eri\u015fmedi\u011fi bir hal ile e\u015fleyen bireyin (okuyucunun) salt kendi be\u011feni kriterine g\u00f6re geli\u015ftirdi\u011fi d\u00fcnyada, sonuna kadar hak etse de bir metne dair belirtti\u011fi f\u00fctursuz be\u011feni ve \u0131srar o esere kar\u015f\u0131 geli\u015fecek olan menfi tavr\u0131 da tetikliyor gibi. Ve sonu\u00e7 yine okuma noktas\u0131nda, okumamaya dair ve yine kibirden beslenen bir tembellik hali.<\/p>\n

Ve bir de okuma cahilli\u011fiyle beslenen bir de\u011ferli olan\u0131 pop\u00fcler bilmek sorunu var ki bu en k\u00f6t\u00fcs\u00fc. \u00a0Herkes\u00e7e malumdur ve \u00e7o\u011fu zaman, bence yanl\u0131\u015f olmakla birlikte, klasik olarak adland\u0131r\u0131lan metinler var ki onlar\u0131n durumu pop\u00fcler olmaktan \u00f6te \u00f6l\u00fcms\u00fcz olmakla, zaman\u0131 a\u015fmakla alakal\u0131. K\u00fcrk Mantolu Madonna, Tutunamayanlar, Aylak Adam, Karamazov Karde\u015fler bunlardan ilk akla gelenler. Bu metinlerin herkes\u00e7e ve her vakit okunma sebebi pop\u00fcler olman\u0131n \u00f6tesinde. Bazen bir nitelik g\u00f6stergesi olarak bazen de art\u0131k vaktidir diyerek okunabilir bu metinler. Bir PR \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ya da \u00f6vg\u00fcye ihtiyac\u0131 yoktur. Sentetik bir nitelendirmenin de muhatab\u0131 olamazlar. Zira zaten okuman\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak varl\u0131\u011f\u0131 bu metinler \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Ama okuma olgunlu\u011funa ula\u015famam\u0131\u015f bir bireyin bahsetti\u011fimiz bilinirlik ya da \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck halini herkesle\u015fme kayg\u0131s\u0131 ile pop\u00fclariteye ba\u011flamas\u0131 ve anti pop\u00fclist bir tepkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi \u00e7oktan okumas\u0131 gereken \u00e7ok iyi metinlerden onu uzak tutabiliyor. Tabii bunu f\u0131rsata \u00e7evirenler de yok de\u011fil. \u00d6rne\u011fin bin k\u00fcs\u00fcr sayfal\u0131k Karamazov Karde\u015fleri, Anna Kareninan\u2019y\u0131, yedi y\u00fcz sayfal\u0131k Tutunamayanlar\u2019\u0131 s\u0131rf bu vehme, bilin\u00e7li olarak kurban edenler \u00e7ok\u00e7a rastlan\u0131las\u0131.<\/p>\n

Elbette bu soruna dair tekliflerimiz de var.<\/p>\n

Sabahattin Ali\u2019nin Ankara ikameti s\u0131ras\u0131nda, evine zaman zaman gelen misafirlerinin ondan okumak i\u00e7in kitap isterken \u201cTan\u0131nm\u0131\u015f\u201d yazar talep etmelerine verdi\u011fi cevap manidar, \u201cTan\u0131nm\u0131\u015f yazar yok, bir kitab\u0131 ve yazar\u0131 siz tan\u0131rs\u0131n\u0131z<\/em>.\u201d Anla\u015f\u0131lan o ki okumak konusunda ciddi bir tembellik ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya iken bu anti pop\u00fclist bahane ve d\u00fcrt\u00fclerle kitaplardan uzakla\u015fmak b\u00fcy\u00fck bir hata. Kald\u0131 ki okumay\u0131 kitaptan \u00f6nce ba\u015fka bir muhataba ba\u011flamak, tavsiye almak i\u00e7in dahi ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde bir noktadan sonra sorunlu. Elbette deneyim\/tecr\u00fcbe do\u011fru se\u00e7imler i\u00e7in \u00e7ok\u00e7a faydal\u0131. Ama bir noktadan sonra kendi yolunu \u00e7izecek d\u00fczeye ula\u015famam\u0131\u015f bir kitap ili\u015fkisi kolayc\u0131 ve geli\u015fmemi\u015f bir s\u00fcrece i\u015farettir. Tan\u0131nm\u0131\u015f olan\u0131 de\u011fil tan\u0131mak i\u00e7in okumay\u0131 kendine \u015fiar edinmemi\u015f bir okuyucunun bir noktadan sonra pop\u00fcler olana kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi g\u00f6rece elit tav\u0131r asl\u0131nda ba\u015fka bir pop\u00fclizmi besler. Bunun en b\u00fcy\u00fck delili pop\u00fcler olan\u0131 okumuyorum diyenlerin giderek pop\u00fcler olmas\u0131 galiba.<\/p>\n

Bu yaz\u0131n\u0131n \u00f6zde bir gayesi var; okuman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki bir bariyeri kald\u0131rmak ya da buna dair tespitini ortaya koymak. T\u00fcketim \u00e7a\u011f\u0131nda pop\u00fcler olmak \u00e7o\u011fu zaman \u00e7abuk t\u00fcketilen bir hali kar\u015f\u0131l\u0131yor, bu do\u011fru. Ancak kitaba dairlerin durumu bu kadar s\u0131\u011f bir bak\u0131\u015fa kurban edilemez. Pop\u00fcler olan ile k\u00f6t\u00fc olan\u0131 e\u015flemek de genel itibari ile t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc pop\u00fclerin kayna\u011f\u0131 \u00e7o\u011fu zaman ya yazara ya da okuyucuya duyulan antipatiden \u00e7ok\u00e7a besleniyor. Bu durumda da yukar\u0131da belirtilen bir\u00e7ok y\u00f6nden daha kitaba ula\u015famam\u0131\u015f bir zihin ile o kitap aras\u0131ndaki bariyer g\u00fc\u00e7leniyor. \u0130\u015fin k\u00f6k\u00fc bir yerden sonra ayd\u0131nlanmac\u0131lar\u0131n y\u00fczy\u0131llardan beri kar\u015f\u0131 durdu\u011fu edilgenlik haline dayan\u0131yor ki okumak neresinden bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n bir eri\u015fkinlik ve etken olma haline dairdir. Se\u00e7me hakk\u0131 sonuna dek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir durumdur. Bu durumda g\u00f6rece pop\u00fcler olana bir tav\u0131r gibi geli\u015fen okumama direncinin tamamen edilgenle\u015fmi\u015f bir okuyucu profili yaratt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 \u00e7ok mu mesnetsiz.<\/p>\n

Dostlar okuyunuz, pop\u00fcler olan\u0131 da olmayan\u0131 da. Hayat\u0131n bir diyalektik d\u00fczlem \u00fczerinde var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi bile tek ba\u015f\u0131na pop\u00fcler olana g\u00f6sterilen direncin bir tembellik hali oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini destekliyor. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn derim!<\/p>\n

Ankara, 17.05.2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir Okuma Tembelli\u011fi Olarak Pop\u00fclerden Ka\u00e7mak…<\/p>\n","protected":false},"author":214,"featured_media":10018,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,53],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10031"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10031"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10031\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadrandergi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}